بعد از پايان گفتگو با برادرش هارون و تبرئه او ، به محاكمه سامرى پرداخت و « گفت : اين چه كارى بود كه تو انجام دادى و چه چيز انگيزه تو بود اى سامرى » ؟ ! ( * ( قالَ فَما خَطْبُكَ يا سامِرِيُّ ) * ) .
او در پاسخ « گفت : من از مطالبى آگاه شدم كه آنها نديدند و آگاه نشدند » ( * ( قالَ بَصُرْتُ بِما لَمْ يَبْصُرُوا بِه ) * ) .
« من چيزى از آثار رسول و فرستاده خدا را گرفتم ، و سپس آن را به دور افكندم و اينچنين نفس من مطلب را در نظرم زينت داد » ! ( * ( فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ فَنَبَذْتُها وَكَذلِكَ سَوَّلَتْ لِي نَفْسِي ) * ) .
در اينكه : منظور سامرى از اين سخن چه بوده ؟ در ميان مفسران دو تفسير معروف است :
نخست اينكه : مقصودش آن است كه به هنگام آمدن لشكر فرعون به كنار درياى نيل ، من جبرئيل را بر مركبى ديدم كه براى تشويق آن لشكر به ورود در جادههاى خشك شده دريا در پيشاپيش آنها حركت مىكرد ، قسمتى از خاك زير پاى او يا مركبش را بر گرفتم ، و براى امروز ذخيره كردم ، و آن را در درون گوساله طلايى افكندم و اين سر و صدا از بركت آن است ! تفسير ديگر اينكه : من در آغاز به قسمتى از آثار اين رسول پروردگار ( موسى ) مؤمن شدم ، و سپس در آن ترديد كردم و آن را بدور افكندم ، و به سوى آئين بتپرستى گرايش نمودم ، و اين در نظر من جالبتر و زيباتر بود ! طبق تفسير اول ، « رسول » به معنى « جبرئيل » است ، در حالى كه در تفسير دوم « رسول » به معنى موسى است .
« اثر » در تفسير اول به معنى « خاك زير پا » است ، و در تفسير دوم به معنى « بخشى از تعليمات است » ، « نبذتها » در تفسير اول به معنى افكندن خاك در
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 285
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٥