آيات مورد بحث به آخرين فراز از اين ماجراها يعنى برنامه خروج بنى اسرائيل از مصر ، اشاره كرده مىفرمايد : « ما به موسى ، وحى فرستاديم كه بندگانم را شبانه از مصر بيرون ببر » ( * ( وَلَقَدْ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَسْرِ بِعِبادِي ) * ) .
بنى اسرائيل آماده حركت به سوى سرزمين موعود ( فلسطين ) شدند ، اما هنگامى كه به كرانههاى نيل رسيدند فرعونيان ، آگاه گشتند و فرعون با لشگرى عظيم آنها را تعقيب كرد ، آنها خود را در محاصره دريا و دشمن ديدند ، از يك سو رود عظيم نيل ، از سوى ديگر دشمن نيرومند خونخوار و خشمگين ! اما خدا كه مىخواست اين جمعيت ستم كشيده محروم و با ايمان را از چنگال ظالمان رهايى بخشد ، و ستمگران را به ديار فنا بفرستد .
به موسى چنين دستور داد : « راهى خشك براى آنها ، در دريا بگشا » ! ( * ( فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقاً فِي الْبَحْرِ يَبَساً ) * ) .
راهى كه هر گاه در آن گام بگذارى « نه از تعقيب فرعونيان مىترسى ، نه از غرق شدن در دريا » ( * ( لا تَخافُ دَرَكاً وَلا تَخْشى ) * ) .
جالب اينكه : نه تنها راه گشوده شد ، بلكه اين راه ، به فرمان خدا ، راه خشكى بود ، با اينكه معمولا چنين است كه اگر آب رودخانه يا دريا كنار برود باز اعماق آن تا مدتها غير قابل عبور است .
« راغب » در « مفردات » مىگويد : « درك » ( بر وزن مرگ ) به معنى پائينترين عمق دريا است ، و به طنابى كه متصل به طناب ديگرى مىكنند تا به آب برسد « درك » ( بر وزن محك ) گفته مىشود ، و همچنين به خساراتى كه دامنگير انسان مىشود ، درك مىگويند ، « دركات نار » در برابر « درجات جنت » به معنى مراحل پائين دوزخ است .
ولى با توجه به اينكه ( طبق آيه 61 سوره شعراء ) بنى اسرائيل به هنگامى كه از آمدن لشگر فرعون با خبر شدند به موسى گفتند : إِنَّا لَمُدْرَكُونَ : « ما
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 257
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٥٧