هزاران نفر بودند بپذيريم مفهومش اين مىشود كه در يك لحظه هزاران عصا و طناب كه مواد مخصوصى در درون آنها ذخيره شده بود ، به وسط ميدان انداختند .
« ناگهان طنابها و عصاهايشان به خاطر سحر آنها ، چنان به نظر مىرسيد كه دارند حركت مىكنند » ! ( * ( فَإِذا حِبالُهُمْ وَعِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْه مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّها تَسْعى ) * ) .
آرى به صورت مارهايى كوچك و بزرگ ، رنگارنگ در اشكال مختلف به جنب و جوش درآمدند ، آيات ديگر قرآن در اين زمينه مىخوانيم كه « آنها چشم مردم را سحر كردند و آنها را در وحشت فرو بردند و سحر عظيمى به وجود آوردند » سَحَرُوا أَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوهُمْ وَجاؤُ بِسِحْرٍ عَظِيمٍ ( اعراف - 116 ) .
و به تعبير آيه 44 سوره شعراء ، « ساحران صدا زدند كه به عزت فرعون ما پيروزيم » وَقالُوا بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ إِنَّا لَنَحْنُ الْغالِبُونَ .
بسيارى از مفسران نوشتهاند كه آنها موادى همچون « جيوه » در درون اين طنابها و عصاها قرار داده بودند كه با تابش آفتاب ، و گرم شدن اين ماده فوق العاده فرار ، حركات مختلف و سريعى به آنها دست داد ، اين حركات مسلما راه رفتن نبود ، ولى با تلقينهايى كه ساحران به مردم كرده بودند ، و صحنه خاصى كه در آنجا به وجود آمده بود ، اين چنين در چشم مردم مجسم مىشد كه اين موجودات جان گرفتهاند و مشغول حركتند ! ( تعبير « سَحَرُوا أَعْيُنَ النَّاسِ » يعنى چشم مردم را سحر كردند ، نيز اشاره به همين معنى است و همچنين تعبير « * ( يُخَيَّلُ إِلَيْه ) * » يعنى در نظر موسى چنين منعكس شد - نيز ممكن است اشاره به همين معنى باشد ) .
به هر حال صحنه بسيار عجيبى بود ، ساحران كه هم تعدادشان زياد بود
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 237
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٣٧