مىشويم .
بازگشت همه ما به خاك و يا مبعوث شدن از خاك ، كاملا روشن است اما اينكه چگونه آغاز همه ما از خاك است ، دو تفسير وجود دارد ، نخست اينكه همه ما از آدم هستيم و آدم از خاك ، و ديگر اينكه : حتى خود ما نيز از خاك گرفته شدهايم ، زيرا تمام مواد غذايى كه بدن ما و پدران و مادران ما را تشكيل داده از همين خاك گرفته شده است .
ضمنا اين تعبير ، اخطارى است به همه گردنكشان و فرعونصفتان كه فراموش نكنند از كجا آمدهاند ، و به كجا خواهند رفت ، اين همه غرور و نخوت و گردنكشى و طغيان ، براى موجودى كه ديروز خاك بوده و فردا نيز خاك مىشود چرا ؟
نكتهها : [ 1 - معنى كلمات : « مهد » و « مهاد » « ازواجا » و « اولوا النهى » ]
1 - كلمه « مهد » و « مهاد » هر دو به معنى مكانى است كه آماده براى نشستن و خوابيدن و استراحت است و در اصل كلمه « مهد » به محلى گفته مىشود كه كودك را در آن مىخوابانند ( گاهواره يا مانند آن ) .
گويى انسان كودكى است كه به گاهواره زمين سپرده شده است ، و در اين گاهواره همه وسائل زندگى و تغذيه او فراهم است .
2 - كلمه « ازواجا » كه از ماده زوج گرفته شده است ، هم مىتواند اشاره به اصناف و انواع گياهان باشد ، و هم اشاره سربسته اى به مساله زوجيت ( نر و ماده بودن ) در عالم گياهان كه به خواست خدا ذيل آيات مناسبتر از آن سخن خواهيم گفت .
3 - در تفسير « اولوا النهى » در حديثى كه در اصول كافى از پيامبر ص نقل شده است چنين مىخوانيم :
ان خياركم اولوا النهى ، قيل يا رسول اللَّه