است كه در ذات پاك خدا است .
- در حديثى از امام باقر ع و صادق ع مىخوانيم : « سر آنست كه در دل پنهان نموده اى و اخفى آنست كه به خاطرت آمده اما فراموش كرده اى » . ( 1 )
اين حديث ممكن است اشاره به اين نكته باشد كه آنچه را انسان ، ياد ميگيرد به مخزن حافظه سپرده مىشود منتها گاهى ارتباط انسان با گوشه اى از اين مخزن قطع ميگردد و حالت نسيان به او دست ميدهد لذا اگر با وسيله اى يادآورى بشود كاملا آن را مطلب آشنايى مىبيند ، بنا بر اين آنچه را انسان فراموش كرده ، مخفىترين اسرار او است كه در زواياى حافظه پنهان گشته و ارتباطش موقتا يا براى هميشه قطع شده است .
ولى به هر حال مانعى ندارد كه تمام تفسيرهايى كه در بالا گفته شد در مفهوم وسيع كلمه سر و اخفى جمع باشد .
به اين ترتيب ترسيم روشنى از علم بىپايان پروردگار شده است و از مجموع آيات فوق شناخت اجمالى نسبت به نازل كننده قرآن در ابعاد چهارگانه « خلقت » و « حكومت » و « مالكيت » و « علم » حاصل مىگردد .
و شايد به همين جهت است كه در آيه بعد مىگويد : « او اللَّه است همان خداوندى كه معبودى جز او نيست براى او نامها و صفات نيك است » ( * ( اللَّه لا إِله إِلَّا هُوَ لَه الأَسْماءُ الْحُسْنى ) * ) .
چنان كه در تفسير ( آيه 180 سوره اعراف ) گفتهايم ، تعبير به « اسماء حسنى » هم در آيات قرآن و هم در كتب حديث كرارا آمده است ، اين تعبير در اصل به معنى نامهاى نيك است ، بديهى است كه همه نامهاى پروردگار نيك است ، ولى از آنجا كه در ميان اسماء و صفات خدا بعضى داراى اهميت بيشترى
هامش
( 1 ) مجمع البيان ذيل آيه مورد بحث .