« آنچه در آسمانها ، و در زمين ، و در ميان اين دو ، و در زير خاكها و اعماق زمين وجود دارد همه از آن اوست » ( * ( لَه ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ وَما بَيْنَهُما وَما تَحْتَ الثَّرى ) * ) .
« ثرى » در اصل به معنى خاك مرطوب است و از آنجا كه تنها قشر روى زمين بر اثر تابش آفتاب و وزش باد مىخشكد ولى طبقه زيرين غالبا مرطوب است به اين طبقه ، « ثرى » گفته مىشود و به اين ترتيب « * ( ما تَحْتَ الثَّرى ) * » به معنى اعماق زمين و جوف آنست كه همه آنها مملوك مالك الملوك و خالق عالم هستى است .
تا به اينجا سه ركن از اركان صفات پروردگار بيان شده بود ، ركن اول « خالقيت » ، ركن دوم « حاكميت » ركن سوم « مالكيت » او است .
در آيه بعد به چهارمين ركن يعنى « عالميت » او اشاره كرده مىگويد :
« او آن قدر احاطه علمى دارد كه اگر سخن آشكارا بگويى مىداند ، و اگر مخفى كنى نيز مىداند ، و حتى مخفىتر از مخفى را نيز آگاه است » ( * ( وَإِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّه يَعْلَمُ السِّرَّ وَأَخْفى ) * ) .
در اينكه منظور از « اخفى » ( مخفىتر از سر ) در اينجا چيست ؟ در ميان مفسران گفتگو بسيار است .
- بعضى گفتهاند : « سر » آنست كه انسان با ديگرى به طور پنهانى بازگو مىكند و « اخفى » آنست كه در دل نگهداشته و به كسى نمىگويد .
- بعضى گفتهاند « سر » آنست كه انسان در دل دارد ، و « اخفى » آنست به فكر كسى نرسيده است اما خدا از آن آگاه است .
- بعضى ديگر گفتهاند « سر » عملى است كه مخفيانه انجام مىدهد ، و « اخفى » نيتى است كه به دل دارد .
- بعضى گفتهاند « سر » به معنى اسرار مردم است ، و « اخفى » اسرارى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 161
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٦١