عزتشان نبودند بلكه مايه بدبختى و ذلتشان گشتند .
نخست مىگويد : « آيا نديدى كه ما شياطين را به سوى كافران فرستاديم كه آنها را در راه غلطشان تحريك بلكه زير و رو مىكند » ( * ( أَ لَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّياطِينَ عَلَى الْكافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا ) * ) .
« از » چنان كه راغب در مفردات مىگويد در اصل به معنى جوشش ديك و زير و رو شدن محتواى آن به هنگام شدت غليان است و در اينجا كنايه از آنست كه شياطين آن چنان بر آنها مسلط مىشوند كه در هر مسير و به هر شكلى بخواهند آنان را به حركت در مىآورند ، و زير و رو مىكنند ! .
بديهى است - و بارها هم گفتهايم - كه تسلط شياطين بر انسانها يك تسلط اجبارى و ناآگاه نيست ، بلكه اين انسان است كه به شياطين اجازه ورود به درون قلب و جان خود مىدهد ، بند بندگى آنها را بر گردن مىنهد و اطاعتشان را پذيرا مىشود ، همانگونه كه قرآن در آيه 100 سوره نحل مىگويد : إِنَّما سُلْطانُه عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَه وَالَّذِينَ هُمْ بِه مُشْرِكُونَ : « تسلط شيطان تنها بر كسانى است كه ولايت او را پذيرا گشته ، و او را بت و معبود خود ساختهاند » .
سپس روى سخن را به پيامبر ص كرده مىگويد : « در باره آنها عجله مكن ما تمام اعمال آنها را دقيقا شماره و احصا مىكنيم » ( * ( فَلا تَعْجَلْ عَلَيْهِمْ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا ) * ) .
و همه را براى آن روز كه دادگاه عدل الهى تشكيل مىشود ، ثبت و ضبط خواهيم كرد .
اين احتمال نيز در تفسير آيه وجود دارد كه منظور از شمردن ايام عمر ، بلكه نفسهاى آنها است ، يعنى مدت بقاء آنها كوتاه است و تحت شماره و عدد مىباشد ، زيرا معدود بودن چيزى معمولا كنايه از كم و كوتاه بودن آنست .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 132
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٣٢