را به انسانها آموخت .
در مورد اين پيامبر بزرگ قرآن تنها دو بار - آن هم با اشارههاى كوتاه سخن گفته است ، يكى در آيات مورد بحث و ديگرى در سوره انبياء آيه 85 و 86 و در روايات مختلف شرح مبسوطى در باره زندگى او نوشتهاند كه نمىتوان همه آنها را معتبر دانست به همين دليل ما به اشاره بالا قناعت كرده و از اين بحث مىگذريم .
2 - در حديثى كه در بسيارى از كتب دانشمندان اهل سنت آمده ، چنين مىخوانيم پيامبر هنگامى كه آيه * ( فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ . . . ) * را تلاوت كرده ، فرمود :
يكون خلف من بعد ستين سنة اضاعوا الصلاة و اتبعوا الشهوات فسوف يلقون غيا ثم يكون خلف يقرؤن القرآن لا يعدوا تراقيهم ، و يقرأ القرآن ثلاثة مؤمن و منافق و فاجر : « بعد از شصت سال ، افرادى به روى كار مىآيند كه نماز را ضايع مىكنند و در شهوات غوطه ور مىشوند و به زودى نتيجه گمراهى خود را خواهند ديد ، و بعد از آنها گروه ديگرى روى كار مىآيند كه قرآن را ( با آب و تاب ) مىخوانند ولى از شانههاى آنها بالاتر نمىرود ( چون نه از روى اخلاص است و نه براى تدبر و انديشه به خاطر عمل ، بلكه از روى ريا و تظاهر است و يا قناعت كردن به الفاظ ، و به همين دليل اعمال آنها به مقام قرب خدا بالا نمىرود ) . ( 1 )
قابل توجه اينكه اگر مبدء شصت سال را هجرت پيامبر ص بگيريم درست منطبق بر زمانى مىشود كه « يزيد » بر اريكه قدرت نشست و سالار شهيدان امام حسين ع و يارانش شربت شهادت نوشيدند ، و بعد از اين ، باقيمانده دوران بنى اميه و دوران بنى عباس است كه از اسلام به نامى قناعت كرده بودند و از قرآن به الفاظى و پناه مىبريم به خدا كه ما جزء چنين گروه ناخلفى باشيم .
هامش
( 1 ) تفسير الميزان جلد 14 صفحه 84 .