و سيلاب اشكشان سرازير مىشود « ( * ( وَمِمَّنْ هَدَيْنا وَاجْتَبَيْنا إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَبُكِيًّا ) * ) . ( 1 )
بعضى از مفسران ، جمله « * ( مِمَّنْ هَدَيْنا وَاجْتَبَيْنا . . . ) * را بيان ديگرى براى همان انبيايى كه در آغاز آيه به آنها اشاره شده دانستهاند ، ولى آنچه در بالا گفتيم نزديكتر به نظر مىرسد . ( 2 )
شاهد اين سخن حديثى است كه از امام زين العابدين على بن الحسين ع نقل شده است كه به هنگام تلاوت اين آيه ، فرمود : « نحن عنينا بها » : « ما مقصود از اين آيهايم » . ( 3 )
بديهى است هرگز منظور از اين جمله انحصار نيست ، بلكه بيان مصداق روشن پيروان راستين انبياء است و ما بارها در همين تفسير نمونه به نمونه هايى از اين مطلب برخورد كردهايم .
اما عدم توجه به اين حقيقت سبب شده است كه مفسرانى همچون « آلوسى » در « روح المعانى » به اشتباه بيفتد و بر اين حديث طعنه بزنند و آن را دليل بر بىاعتبار بودن احاديث شيعه بدانند ! و اين است نتيجه عدم آگاهى به مفهوم واقعى رواياتى كه در تفسير آيات وارد شده است .
قابل توجه اينكه : در آيات گذشته سخن از « مريم » به ميان آمد در حالى كه او از انبياء نبود ، او از كسانى بود كه در جمله « * ( مِمَّنْ هَدَيْنا ) * » داخل است
هامش
( 1 ) « سجد » جمع « ساجد » ( سجده كننده ) و « بكى » جمع باكى ( گريه كننده ) است .
( 2 ) زيرا اگر اشاره به انبياء گذشته باشد با فعل مضارع ( تتلى ) كه مربوط به آينده است سازگار نيست مگر اينكه جمله « كانوا » و مانند آن در تقدير بگيريم كه آن هم خلاف ظاهر است .
( 3 ) مجمع البيان ذيل آيه مورد بحث .