1 - بعضى معتقدند مخاطب ، همه مؤمنان و مسلمانان هستند ، و منظور پرداختن حق خويشاوندان به آنها است .
2 - بعضى ديگر مىگويند مخاطب پيامبر ص است و منظور پرداختن حق بستگان پيامبر ص به آنها است ، مانند خمس غنائم و ساير اشيايى كه خمس به آن تعلق مىگيرد و بطور كلى حقوقشان در بيت المال .
لذا در روايات متعددى كه از طرق شيعه و اهل تسنن نقل شده مىخوانيم كه به هنگام نزول آيه فوق ، پيامبر ص فاطمه ع را خواند و سرزمين « فدك » را به او بخشيد ( 1 ) .
در حديثى كه از منابع اهل تسنن از ابو سعيد خدرى صحابه معروف پيامبر ص نقل شده مىخوانيم :
لما نزل قوله تعالى * ( وَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّه ) * أعطى رسول اللَّه ( ص ) فاطمه فدكا :
« هنگامى كه آيه * ( وَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّه ) * نازل شد پيامبر ص سرزمين فدك را به فاطمه ع داد » ( 2 ) .
از بعضى از روايات استفاده مىشود كه حتى امام سجاد ع به هنگام اسارت
هامش
( 1 ) فدك زمين آباد و محصول خيزى در نزديكى خيبر بود ، و از مدينه حدود 140 كيلومتر فاصله داشت ، و بعد از خيبر ، نقطه اتكاء يهوديان در حجاز به شمار مىرفت ( به كتاب مراصد الاطلاع ماده فدك مراجعه شود ) .
بعد از آن كه يهوديان اين منطقه بدون جنگ تسليم شدند پيامبر ص اين سرزمين را طبق تواريخ و اسناد معتبر به فاطمه ع بخشيد ، اما بعد از رحلت آن حضرت ، مخالفان آن را غصب نمودند و ساليان دراز به صورت يك حربه سياسى در دست آنها بود اما بعضى از خلفا اقدام به تحويل آن به فرزندان فاطمه ع نمودند .
( 2 ) اين حديث را « بزار » و « ابو يعلى » و « ابن ابى حاتم » و « ابن مردويه » از « ابو سعيد » نقل كردهاند ( به كتاب ميزان الاعتدال جلد 2 صفحه 288 و كنز العمال جلد 2 صفحه 158 مراجعه شود ) - طبرسى در مجمع البيان و همچنين در المنثور در ذيل آيه مورد بحث اين حديث را از طرق شيعه و اهل تسنن آوردهاند .