خاك يا خاكستر مختصرى روى بدن يا لباس انسان مىريزد ، انسان با فوت كردن آن را از خود دور مىكند ، صدايى كه از دهان انسان در اين موقع بيرون مىآيد چيزى است شبيه « اوف » يا « اف » و بعدا در معنى اظهار ناراحتى و تنفر مخصوصا از چيزهاى كوچك به كار رفته است .
از جمعبندى آنچه در بالا ذكر شد و قرائن ديگر چنين استفاده مىشود كه اين كلمه در اصل « اسم صوت » بوده است ، ( صدايى كه انسان به هنگام اظهار نفرت يا ابراز تالم و درد جزئى و يا فوت كردن چيز آلوده اى از دهانش خارج مىشود ) .
سپس اين « اسم صوت » به صورت كلمه اى درآمده و حتى افعالى از آن مشتق شده است ، و در ناراحتيهاى جزئى و يا اظهار تنفر به خاطر مسائل كوچكى ، به كار رفته ، معانى مختلفى كه در بالا ذكر شد به نظر مىرسد از مصداقهاى همين معنى جامع و كلى بوده باشد .
به هر حال ، آيه فوق مىخواهد در يك عبارت كوتاه و در نهايت فصاحت و بلاغت اين معنى را برساند كه احترام پدر و مادر چندان زياد است كه حتى نبايد در برابر آنها كمترين سخنى كه دليل بر ناراحتى از آنها و يا بىميلى و تنفر بوده باشد بر زبان جارى ساخت ،
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 84
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٤