كه بر فرزند لازم است ممكن است لغزشهايى پيش بيايد كه انسان آگاهانه يا ناآگاه به سوى آن كشيده شود در آخرين آيه مورد بحث مىگويد : « پروردگار شما به آنچه در دل و جان شما است از شما آگاهتر است » ( * ( رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِما فِي نُفُوسِكُمْ ) * ) چرا كه علم او در همه زمينهها حضورى و ثابت و ازلى و ابدى و خالى از هر گونه اشتباه است در حالى كه علوم شما واجد اين صفات نيست .
بنا بر اين اگر بدون قصد طغيان و سركشى در برابر فرمان خدا لغزشى در زمينه احترام و نيكى به پدر و مادر از شما سر زند و بلافاصله پشيمان شديد و در مقام جبران برآئيد مسلما مشمول عفو خدا خواهيد شد : « اگر شما صالح باشيد و توبه كار خداوند توبه كاران را مىآمرزد » ( * ( إِنْ تَكُونُوا صالِحِينَ فَإِنَّه كانَ لِلأَوَّابِينَ غَفُوراً ) * ) .
« اواب » از ماده « اوب » ( بر وزن قوم ) بازگشت توأم با اراده مىگويند ، در حالى كه رجوع هم به بازگشت با اراده گفته مىشود و هم بى اراده ، به همين دليل به « توبه » « اوبه » گفته مىشود ، چون حقيقت توبه بازگشت توأم با اراده به سوى خداست .
و از آنجا كه « اواب » صيغه مبالغه است به كسى گفته مىشود كه هر لحظه از او خطايى سر زند به سوى پروردگار بازمىگردد .
اين احتمال نيز وجود دارد كه ذكر صيغه مبالغه اشاره به تعدد عوامل بازگشت و رجوع به خدا باشد ، زيرا ايمان به پروردگار از يك سو ، توجه به دادگاه عالم قيامت از سوى ديگر ، و جدان بيدار از سوى سوم ، و توجه به عواقب و آثار گناه از سوى چهارم دست به دست هم مىدهند و انسان را مؤكدا از مسير انحرافى به سوى خدا مىبرند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 77
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٧