بگويد كه آگاهى بر سرگذشت اصحاب كهف ، و موسى و خضر ، و ذو القرنين در برابر علم بى پايان خدا مطلب مهمى نيست ، چرا كه علم و دانش او از همه كائنات و جهان هستى از گذشته و حال و آينده را در برمىگيرد .
به هر حال قرآن در نخستين آيه مورد بحث به پيامبر ص مىگويد : « بگو اگر درياها براى نوشتن كلمات پروردگارم مركب شود ، درياها پايان مىيابد پيش از آنكه كلمات پروردگارم پايان گيرد ، هر چند همانند آن را به آن اضافه كنيم » ( * ( قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي وَلَوْ جِئْنا بِمِثْلِه مَدَداً ) * ) .
« مداد » به معنى مركب و يا ماده رنگينى كه به كمك آن مىنويسند مىباشد ، و در اصل از « مد » به معنى كشش گرفته شده است ، زيرا با كشش آن خطوط آشكار مىشود ( 1 ) .
« كلمات » جمع كلمه در اصل به معنى الفاظى است كه با آن سخن گفته مىشود و يا به تعبير ديگر لفظى است كه دلالت بر معنى دارد ، اما از آنجا كه هر يك از موجودات اين جهان دليل بر علم و قدرت پروردگار است گاهى به هر موجودى « كلمة اللَّه » اطلاق مىشود ، مخصوصا اين تعبير در مورد موجودات مهم و با عظمت بيشتر آمده است :
قرآن مجيد در مورد عيسى مسيح ع مىگويد : إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّه وَكَلِمَتُه أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ : « عيسى كلمه خداوند بود كه آن را به مريم القا نمود » ( سوره نساء - 171 ) .
در آيه مورد بحث كلمه نيز به همين معنى است يعنى اشاره به موجودات
هامش
( 1 ) « فخر رازى » در معنى « مداد » علاوه بر آنچه گفته شد معنى ديگر نقل كرده و آن روغنى است كه در چراغ مىريزند و مايه روشنايى آن است ، و با دقت روشن مىشود كه هر دو به يك ريشه بازمىگردد .