جهان انجام دادهاند و مواهبى كه خدا در آن جهان به آنها عنايت كرده در مسير تكامل دائما پيش مىروند .
به خواست خدا در ذيل آيات مناسب بحث پيرامون تكامل انسان را حتى در بهشت مشروحتر بيان خواهيم داشت .
5 - فردوس جاى چه كسانى است ؟
سؤال ديگرى كه در اينجا پيش مىآيد اين است كه « فردوس » چنان كه گفته شد برترين جاى بهشت است ( 1 ) و در آيات فوق خوانديم فردوس منزلگاه افراد با ايمان و صاحبان اعمال صالح است ، اگر چنين است مناطق ديگر بهشت ساكنانى نبايد داشته باشد ، چرا كه غير مؤمن را در بهشت راهى نيست .
در پاسخ اين سؤال مىتوان گفت كه آيات فوق به هر فردى كه ايمان و عمل صالح دارد اشاره نمىكند بلكه درجه والايى از نظر ايمان و عمل صالح را معيار براى دخول در فردوس قرار داده ، هر چند ظاهر آيه مطلق است ، اما توجه به مفهوم كلمه « فردوس » آن را مقيد مىكند .
لذا در سوره مؤمنون كه صفات وارثان فردوس را بيان مىكند حد اعلايى از صفات مؤمنان را ذكر كرده كه در همه افراد وجود ندارد و اين خود قرينه اى است بر اينكه ساكنان فردوس بايد داراى صفات ممتازى باشند ، علاوه بر ايمان و عمل صالح .
و نيز به همين دليل در حديثى كه سابقا از پيامبر ص نقل كرديم خوانديم كه مىفرمايد هر وقت از خدا تقاضاى بهشت را مىكنيد مخصوصا تقاضاى
هامش
( 1 ) بعضى گفتهاند اين لغت در اصل از زبان رومى گرفته شده است و بعضى ريشه آن را از زبان حبشى مىدانند كه به زبان عرب انتقال يافته است ( تفسير فخر رازى و تفسير مجمع البيان ) .