تفسير : منزلگاه افراد بى ايمان
به تناسب بحثى كه در گذشته از سد ياجوج و ماجوج و درهم كوبيدن آن در آستانه رستاخيز به ميان آمد ، در آيات مورد بحث به مسائل مربوط به قيام قيامت ادامه داده چنين مىگويد : « در آن روز كه جهان پايان مىگيرد ما آنها را چنان رها مىكنيم كه درهم موج مىزنند » ( * ( وَتَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ ) * ) .
تعبير به « يموج » يا بخاطر فزونى و كثرت انسانها در آن صحنه است همانگونه كه در تعبيرات معمولى نيز مىگوئيم در فلان جريان جمعيت موج ميزد و يا بخاطر اضطراب و لرزه اى است كه به اندام انسانها در آن روز مىافتد ، گويى همچون امواج آب پيكر آنها مىلرزد .
البته اين دو تفسير تضادى با هم ندارند ، ممكن است هر دو جهت موجب اين تعبير باشد .
سپس اضافه مىكند : « آن گاه در صور دميده مىشود ، و ما آنها را حيات نوين مىبخشيم و جمعشان ميكنيم » ( * ( وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً ) * ) .
بدون شك همه انسانها در آن صحنه ، جمع خواهند بود ، و احدى از اين قانون مستثنا نيست ، تعبير « * ( فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً ) * » نيز اشاره به همين حقيقت است .
از مجموع آيات قرآن به خوبى استفاده مىشود كه در پايان جهان و آغاز جهان ديگر ، دو تحول عظيم انقلابى در عالم رخ مىدهد : نخستين تحول ، فناى موجودات و انسانها در يك برنامه ضربتى است ، و دومين برنامه كه معلوم نيست چه اندازه با برنامه نخست فاصله دارد . برانگيخته شدن مردگان آن هم با يك برنامه ضربتى ديگر است ، كه از اين دو برنامه در قرآن به عنوان « نفخ صور »