افكندن است كه در مشاجرات لفظى نيز به كار مىرود ، ولى به هر حال منظور از انسان در اينجا انسانهاى تربيت نايافته است ، و نظير آن در قرآن فراوان است ، در اين زمينه بحث مشروحى ذيل آيه 12 سوره يونس آوردهايم ( جلد هشتم تفسير نمونه صفحه 239 ) .
آيه بعد مىگويد با اين همه مثالهاى گوناگون و بيانات تكان دهنده و منطقهاى متفاوت كه بايد در هر انسان آماده اى نفوذ كند باز گروه كثيرى از مردم ايمان نياوردند : « مانع آنها از ايمان و استغفار از گناهان به هنگامى كه هدايت الهى به سويشان آمد تنها اين بود كه انتظار سرنوشت پيشينيان را داشتند » ! ( * ( وَما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى وَيَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الأَوَّلِينَ ) * ) .
« و يا عذاب الهى در برابر آنان قرار گيرد و با چشم خود آن را ببينند » ( * ( أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذابُ قُبُلًا ) * ) ( 1 ) .
در حقيقت ، اين آيه اشاره به آن است كه اين گروه لجوج و مغرور با ميل و اراده خود هرگز ايمان نخواهند آورد ، تنها در دو حالت ايمان مىآورند :
نخست زمانى كه عذابهاى دردناكى كه اقوام پيشين را دربرگرفت آنها را فرو گيرد ، دوم آنكه لا اقل عذاب الهى را با چشم خود مشاهده كنند ، كه اين ايمان اضطرارى البته بى ارزش خواهد بود .
توجه به اين نكته نيز لازمست كه اين گونه اقوام گمراه هرگز در انتظار
هامش
( 1 ) « قبل » به معنى مقابله است ، يعنى عذاب الهى را در برابر خود مشاهده كنند ، جمعى از مفسران مانند طبرسى در مجمع البيان و ابو الفتوح در روح الجنان و آلوسى در روح المعانى نيز احتمال دادهاند كه « قبل » جمع « قبيل » اشاره به انواع مختلف عذاب بوده باشد ولى معنى اول صحيحتر به نظر مىرسد .