اما بايد توجه داشت كه خوابهايى در جهان طبيعت وجود دارد كه مصرف غذاى بدن در آنها بسيار ناچيز است مانند زمستانخوابى .
زمستانخوابى :
بسيارى از جانداران هستند كه در سرتاسر زمستان در خواب فرو مىروند و باصطلاح علمى « زمستان خوابى » دارند .
در اين نوع خوابها فعاليتهاى حياتى تقريبا متوقف مىگردد ، و تنها شعله بسيار ضعيفى از آن روشن است ، « قلب » تقريبا از ضربان مىافتد و يا به تعبير صحيحتر ضربان آن بقدرى خفيف مىشود كه ابدا قابل احساس نيست .
در اين گونه موارد ، بدن را مىتوان به كورههاى عظيم تشبيه كرد كه به هنگام خاموش كردن آنها « شمعكى » از آن در حال اشتعال است ، واضح است كه مقدار خوراكى را كه آن كوره در يك روز از مواد نفتى ( مثلا ) مىطلبد تا شعلههاى عظيم خود را به آسمان بفرستد ممكن است خوراك دهها يا صدها سال آن در حال اشتعال شمعك بسيار كوچك باشد ( البته اين بستگى به شعلههاى عظيم حال بيدارى كوره ، و حال شمعك آن دارد ) .
دانشمندان در مورد زمستانخوابى بعضى از جانداران چنين مىگويند :
« اگر وزغى را كه در حال زمستانخوابى است از جايش بيرون آوريم ، به نظر مرده مىرسد ، در ششهاى او هوا نيست ، ضربان قلبش چنان ضعيف است كه نمىتوان به آن پى برد ، در ميان حيوانات خونسرد كه زمستانخوابى دارند بسيارى از پروانهها و حشرات و حلزونهاى خاكى و خزندگان را مىتوان نام برد . بعضى از پستانداران ( خونگرم ) نيز زمستانخوابى دارند ، در دوران زمستانخوابى ، فعاليتهاى حياتى بسيار كند مىشود ، و چربى ذخيره بدن آنها به تدريج مصرف مىگردد » ( 1 ) .
هامش
( 1 ) اقتباس از كتاب فرهنگنامه ( دائرة المعارف جديد فارسى ) ماده « زمستانخوابى »