دوم صفحه 806 ) و « ابن خردادبه » در كتاب « المسالك و الممالك » ( صفحه 106 تا 110 ) « و ابو ريحان بيرونى » در كتاب « الآثار الباقيه » ( صفحه 290 ) جمعى از جهانگردان قديم در شهر « آبس » غارى يافتهاند كه در آن چندين جسد خشك شده وجود داشته است ، و احتمال ميدهند كه اين موضوع مربوط به همين داستان باشد .
از لحن آيات قرآن در سوره كهف ، و شان نزولهايى كه در اين زمينه در منابع اسلامى براى آيات مزبور وارد شده ، استفاده مىشود كه حادثه مزبور در ميان دانشمندان يهود نيز بعنوان يك حادثه تاريخى مشهور بوده است : و به اين ترتيب مسلم مىگردد كه ماجراى اين خواب طولانى در منابع تاريخى اقوام مختلف آمده است ( 1 ) .
در مورد خواب طولانى خفتگان شهر افسوس ( اصحاب كهف ) كه ساليان درازى به طول انجاميده ممكن است افرادى ترديد كنند و آن را با موازين علمى سازگار ندانند و لذا آن را در رديف « اسطورهها و افسانهها » فرض كنند زيرا :
اولا : چنين عمر طولانى چند صد ساله براى افراد بيدار بعيد است تا چه رسد به افراد خواب ! ثانيا : اگر قبول كنيم كه در بيدارى چنين عمرى امكان پذير است براى كسى كه در خواب باشد امكان ندارد ، زيرا مشكل غذا و آب پيش مىآيد كه چگونه ممكن است انسانى در چنان مدتى بدون غذا و آب زنده بماند ، و اگر براى هر روز فرضا يك كيلو غذا و يك ليتر آب در نظر بگيريم براى عمر اصحاب كهف بيش از يكصد تن غذا و يكصد هزار ليتر آب لازم است كه ذخيره كردن آن در خود بدن معنى ندارد .
ثالثا : اگر از همه اينها صرف نظر كنيم باز اين اشكال پيش مىآيد كه
هامش
( 1 ) معاد و جهان پس از مرگ از صفحه 163 تا 165