* ( ذاتَ الْيَمِينِ وَذاتَ الشِّمالِ ) * ) .
تا خون بدنشان در يك جا متمركز نشود ، و فشار و سنگينى در يك زمان طولانى روى عضلاتى كه بر زمين قرار داشتند اثر زيانبار نگذارد .
5 - در اين ميان « سگى كه همراه آنها بود بر دهانه غار دستها را گشوده و به حالت نگهبانى خوابيده بود » ( * ( وَكَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَيْه بِالْوَصِيدِ ) * ) .
« وصيد » چنان كه « راغب » در كتاب « مفردات » مىگويد : در اصل به معنى اطاق و انبارى است كه در كوهستان براى ذخيره اموال ايجاد مىكنند ، و در اينجا به معنى دهانه غار است .
با اينكه در آيات قرآن تا كنون سخنى از سگ اصحاب كهف نبوده ولى قرآن مخصوصا در ذكر داستانها گاه تعبيراتى مىكند كه از آن مسائل ديگرى نيز روشن مىشود ، از جمله بيان حالت سگ اصحاب كهف در اينجا نشان مىدهد كه آنها سگى نيز به همراه داشتند كه پابپاى آنها راه مىرفت ، و گويى مراقب و نگاهبانشان بود .
در اينكه اين سگ از كجا با آنها همراهى كرد ، آيا سگ « صيد » آنها بود ، و يا سگ چوپانى بود كه در وسط راه به او برخوردند ، و هنگامى كه چوپان آنها را شناخت حيوانات را رو به سوى آبادى روانه كرد و خود كه جوياى حقيقت و طالب ديدار يار بود با اين پاكبازان همراه شد ، سگ نيز دست از دامنشان برنداشت و به راه خود ادامه داد .
آيا مفهوم اين سخن آن نيست كه در راه رسيدن به حق همه عاشقان اين راه مىتوانند گام بگذارند ، و درهاى كوى دوست به روى كسى بسته نيست ، از وزيران توبه كار شاه جبار گرفته ، تا مرد چوپان ، و حتى سگش ؟ ! مگر نه اين است كه قرآن مىگويد تمام ذرات موجودات در زمين و آسمان و همه درختان و جنبندگان ذكر خدا مىگويند ، عشق او را در سر و مهر او را به دل دارند ( آيه 44 سوره اسراء ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 370
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٧٠