بعضى از مفسرين خواستهاند مفهوم « * ( ما عَلَى الأَرْضِ ) * » را محدود به « علماء » و يا خصوص « مردان » كنند و بگويند زينت زمين اينها هستند ، در صورتى كه اين كلمه مفهوم وسيعى دارد كه همه موجودات روى زمين را شامل مىشود .
جالب اينكه تعبير به « * ( أَحْسَنُ عَمَلًا ) * » شده ، نه « اكثر عملا » ، اشاره به اينكه آنچه در پيشگاه خدا ارزش دارد حسن عمل و كيفيت عالى آن است ، نه فزونى و كثرت و كميت و تعداد آن .
به هر حال اين هشدارى است به همه انسانها و همه مسلمانها كه در اين ميدان آزمايش الهى فريب زرق و برقها را نخورند . و بجاى آنكه به اين مظاهر فريبنده دلبستگى پيدا كنند به حسن عمل بينديشند .
سپس مىگويد : اينها پايدار نيست و سرانجام محو و نابود خواهد شد ، ما همه آنچه را روى زمين است از ميان خواهيم برد « و صفحه زمين را ، خاك بى گياهى قرار خواهيم داد » ( * ( وَإِنَّا لَجاعِلُونَ ما عَلَيْها صَعِيداً جُرُزاً ) * ) .
« صعيد » از ماده « صعود » در اينجا به معنى صفحه روى زمين است ، صفحه اى كه در آن خاك كاملا نمايان باشد .
و « جرز » به معنى زمينى است كه گياهى در آن نمىرويد گويى گياهان خود را مىخورد ، و به تعبير ديگر « جرز » به سرزمينى گفته مىشود كه بخاطر خشكسالى و كمى باران تمام گياهانش از ميان بروند .
آرى اين منظره زيبا و دلانگيزى را كه در فصل بهار در دامان صحرا و كوهسار مىبينيم گلها مىخندند ، گياهان مىرقصند ، برگها نجوا مىكنند ، و جويبارها زمزمه شادى سر دادهاند ، اما به همين حال باقى نمىماند ، فصل خزان فرا مىرسد ، شاخهها عريان مىشوند ، جويبارها خاموش ، غنچهها مىخشكند ،
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 350
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٥٠