در پيوند اين آيات با آيه قبل ، علاوه بر آنچه گفته شد اين احتمال نيز وجود دارد كه در آخرين جمله بحث گذشته خوانديم « تنها بهره اندكى از علم و دانش به شما داده شده است » .
و در آيات مورد بحث مىخوانيم كه خداوند حتى بهره اى را كه از علم و دانش به پيامبرش داده است مىتواند باز پس بگيرد ، پس همه چيز شما حتى علم و آگاهيتان از سوى او است .
آيه بعد كه به صورت استثناء آمده است مىگويد « اگر ما اين علم و دانش را از تو نمىگيريم رحمت پروردگار تو است » ( * ( إِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ ) * ) .
رحمتى است براى هدايت و نجات خودت و رحمتى است براى هدايت و نجات جهان بشريت و اين رحمت در واقع دنباله همان رحمت آفرينش است .
آن خدايى كه به مقتضاى رحمت عام و خاصش ، انسانها را آفريد و لباس هستى كه برترين لباس تكامل است در اندامشان پوشانيد ، همان خدا براى پيمودن اين راه ، به مقتضاى رحمتش ، به آنها كمك مىكند ، رهبرانى آگاه و معصوم ، خستگى ناپذير و دلسوز ، و مهربان و پر استقامت براى هدايتشان مبعوث مىنمايد ، همين رحمت است كه ايجاب مىكند هرگز روى زمين از حجت الهى خالى نماند .
و در پايان آيه به عنوان تاكيد ، يا به عنوان بيان دليل بر جمله سابق مىگويد :
« فضل پروردگار بر تو بزرگ بوده است » ( * ( إِنَّ فَضْلَه كانَ عَلَيْكَ كَبِيراً ) * ) .
وجود زمينه اين فضل در دل تو كه با آب عبادت و تهذيب نفس و جهاد آبيارى شده از يك سو ، و نياز مبرم بندگان به چنين رهبرى از سويى ديگر ، ايجاب كرده است كه فضل خدا بر تو فوق العاده زياد باشد :
درهاى علم را به روى تو بگشايد ، از اسرار هدايت انسان آگاهت سازد ، و از خطاها محفوظت دارد ، تا الگو و اسوه اى براى همه انسانها تا پايان
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 271
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧١