چهار نماز بر مسلمانان واجب كرده است كه آغاز آن وقت زوال شمس ( ظهر ) و پايان آن نيمه شب است » ( 1 ) .
در روايت ديگرى از امام باقر ع در تفسير همين آيه هنگامى كه زراره محدث بزرگ شيعه از آن سؤال كرد چنين فرمود :
دلوكها زوالها ، غسق الليل الى نصف الليل ، ذلك اربع صلوات وضعهن رسول اللَّه ( ص ) و وقتهن للناس و قرآن الفجر صلاة الغداة :
« دلوك شمس به معنى زوال آن ( از دائره نصف النهار ) است ، و غسق الليل به معنى نيمه شب است ، اين چهار نماز است كه پيامبر ص آنها را براى مردم قرار داد و توقيت نمود ، و قرآن الفجر اشاره به نماز صبح است » ( 2 ) .
البته بعضى از مفسران ، احتمالات ديگرى در معنى دلوك دادهاند كه قابل ملاحظه نيست .
و اما « غسق الليل » با توجه به اينكه غسق شدت ظلمت است ، و تاريكى شب در نيمه شب از هر وقت متراكمتر مىباشد اين كلمه روى هم رفته « نيمه شب » را مىرساند .
« قرآن » به معنى چيزى است كه قرائت مىشود و « قرآن فجر » روى هم رفته اشاره به نماز فجر است .
به همين دليل آيه فوق از آياتى است كه اشاره اجمالى به وقت نمازهاى پنجگانه مىكند ، و با انضمام به ساير آيات قرآن در زمينه وقت نماز است ، و روايات فراوانى كه در اين رابطه وارد شده ، وقت نمازهاى پنجگانه دقيقا مشخص مىشود .
البته توجه به اين نكته لازم است كه بعضى از آيات قرآن تنها اشاره به يك نماز كرده ، مانند حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَالصَّلاةِ الْوُسْطى ( بقره - 238 )
هامش
( 1 ) وسائل جلد 3 صفحه 115 .
( 2 ) نور الثقلين جلد 3 صفحه 205 .