* ( الأَرْضِ لِيُخْرِجُوكَ مِنْها ) * ) .
با توجه به اينكه « يستفزونك » از ماده « استفزاز » است كه گاهى به معنى ريشه كن كردن آمده و گاه به معنى تحريك نمودن توأم با سرعت و مهارت ، معلوم مىشود كه مشركان ، توطئه حساب شده اى چيده بودند كه محيط را آن چنان غير قابل تحمل براى پيغمبر كنند و يا توده عوام را چنان بر ضدش بشورانند كه به راحتى بتوانند او را از مكه اخراج نمايند ، ولى آنها نمىدانستند كه از قدرت آنها بالاتر قدرت خداوند بزرگى است كه آنان در برابر اراده اش بسيار ضعيف و ناتوانند .
سپس قرآن به آنها هشدار مىدهد كه « اگر آنها چنين كارى را انجام مىدادند ، بعد از تو جز مدت كوتاهى درنگ نمىكردند » ( * ( وَإِذاً لا يَلْبَثُونَ خِلافَكَ إِلَّا قَلِيلًا ) * ) و به زودى نابود مىشدند زيرا اين گناه بسيار عظيمى است كه مردم ، رهبر دلسوز و نجاتبخششان را ، از شهر خود بيرون كنند ، و به اين ترتيب بزرگترين نعمت الهى را كفران نمايند ، چنين جمعيتى ديگر حق حيات نخواهند داشت و مجازات نابود كننده الهى به سراغشان خواهد آمد .
اين تنها مربوط به مشركان عرب نيست : « اين سنت پيامبرانى است كه پيش از تو فرستاديم و سنت ما هرگز تغيير پذير نخواهد بود » ( * ( سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنا وَلا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا ) * ) .
اين سنت از يك منطق روشن سرچشمه مىگيرد و آن اينكه چنين قوم ناسپاسى كه چراغ هدايت خود را مىشكنند : سنگر نجات خويش را ويران مىكنند ، و طبيب دردهاى جانكاهشان را مىآزارند ، آرى چنين قومى ديگر لايق رحمت الهى نيستند ، و مجازات آنها را فرا خواهد گرفت ، و مىدانيم خداوند تبعيضى در ميان بندگانش قائل نيست ، يعنى در مقابل اعمال يكسان ( با شرايط يكسان ) مجازات يكسان قائل مىشود .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 218
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢١٨