تضادها مىتواند پرورش پيدا كند ، و استعداد تكامل و پيشروى نامحدود دارد ، انسان است .
حديث معروفى كه از امير مؤمنان على ع نقل شده نيز شاهد روشنى بر اين مدعا است :
« خداوند خلق عالم را بر سه گونه آفريد : فرشتگان و حيوانات و انسان ، فرشتگان عقل دارند بدون شهوت و غضب ، حيوانات مجموعه اى از شهوت و غضبند و عقل ندارند ، اما انسان مجموعه اى است از هر دو تا كدامين غالب آيد ، اگر عقل او بر شهوتش غالب شود ، از فرشتگان برتر است و اگر شهوتش بر عقلش چيره گردد ، از حيوانات پستتر » ( 1 ) .
در اينجا يك سؤال باقى ميماند و آن اينكه آيا همه انسانها از فرشتگان برترند ؟ در حالى كه گروهى بى ايمان و شرور و ستمگر هستند كه از پستترين خلق خدا محسوب مىشوند و به تعبير ديگر آيا بنى آدم در آيه مورد بحث همه انسانها را شامل مىشود يا تنها گروهى از آنها را .
پاسخ اين سؤال را در يك جمله مىتوان خلاصه كرد ، و آن اينكه : آرى همه انسانها برترند ، اما بالقوه و بالاستعداد ، يعنى همگى اين زمينه و شايستگى را دارند ، حال اگر از آن استفاده نكنند ، و سقوط نمايند مربوط به خودشان است .
گر چه برترى اساسى انسان بر ساير موجودات روى جنبههاى معنوى و انسانى او است ولى بى مناسبت نيست كه بدانيم به گفته دانشمندان انسان حتى از نظر نيروهاى جسمانى در بعضى از جهات از ساير جانداران قويتر و نيرومندتر است ( هر چند از پاره اى جهات ضعيفتر به نظر مىرسد ) .
نويسنده كتاب « انسان موجود ناشناخته » « الكسيسكارل » مىگويد :
« بدن انسان داراى استحكام و ظرافت فوق العاده اى مىباشد و در مقابل هر نوع
هامش
( 1 ) نور الثقلين جلد 3 صفحه 188 .