موجود است به ياد خدا هستند ، اما به محض اينكه بر طرف شد به طبيعت انحرافى خود بازمىگردند ، و خدا را به دست فراموشى مىسپرند .
خلاصه كمتر كسى را مىتوان پيدا كرد كه در مشكلات سخت و طاقتفرسا به پيشگاه با عظمت خدا سر فرود نياورد ولى مىدانيم اين بيدارى و « توجه اضطرارى » ، بى ارزش است .
افراد با ايمان و مسلمانان راستين ، آنها هستند كه در راحتى و بلا ، در سلامت و بيمارى ، در فراوانى و قحطى ، در زندان و بر تخت قدرت ، و خلاصه در همه حال به ياد او مىباشند ، و اصولا اين تغيير حالات به هيچوجه آنها را دگرگون نميسازد .
روحشان بقدرى بزرگ است كه همه اينها را در خود هضم مىكند ، همچون على ع كه عبادت و زهد و رسيدگيش به دردمندان ، بر تخت قدرت همان بود كه در گوشه انزوا .
چنان كه خودش در صفات پرهيزكاران مىفرمايد :
نزلت انفسهم منهم فى البلاء كالتى نزلت فى الرخاء :
« حال آنها در بلا و راحتى يكسان است » ( 1 ) .
كوتاه سخن اينكه : ايمان ، توجه به خدا ، توسل ، عبادت ، توبه و تسليم در برابر پروردگار همه در صورتى ارزش دارد كه دائمى و پايدار باشد ، اما ايمان موسمى ، توبه موسمى و عبادتهاى موسمى كه در شرائط اضطرارى و يا آنجا كه منافع انسان ايجاب مىكند ، انجام مىشود ، بىفايده و يا بسيار كم ارزش است ، و در آيات قرآن از اين گونه اشخاص كرارا نكوهش شده است .
2 - فرار از محدوده حكومت خدا ممكن نيست
بعضى مانند بت پرستان زمان جاهليت ، تنها هنگامى به اللَّه روى مىآورند
هامش
( 1 ) نهج البلاغه خطبه 193 .