* ( لأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَه إِلَّا قَلِيلًا ) * ) ( 1 ) « احتنكن » از ماده « احتناك » به معنى از ريشه كندن چيزى است ، لذا هنگامى كه ملخ زراعت را به كلى بخورد عرب مىگويد : احتنك الجراد الزرع ، بنا بر اين گفتار مزبور اشاره به اين است كه من كل بنى آدم را جز عده كمى از جاده اطاعت تو برمىكنم .
اين احتمال نيز وجود دارد كه « احتنكن » از ماده « حنك » به معنى زير گلو بوده باشد ، هنگامى كه طناب و افسار به گردن حيوان مىافكنند عرب تعبير به « حنتك الدابه » مىكند در واقع شيطان مىخواهد بگويد من به گردن همه آنها ريسمان وسوسه مىافكنم و به جاده خطا مىكشانم .
در اين هنگام براى اينكه ميدان آزمايشى براى همگان تحقق يابد ، و وسيله اى براى پرورش مؤمنان راستين فراهم شود كه انسان همواره در كوره حوادث پخته مىشود ، و در برابر دشمن نيرومند ، قوى و قهرمان مىگردد ، به شيطان امكان بقاء و فعاليت داده شده : « فرمود : برو ، كسانى از آنها كه از تو پيروى كنند جهنم كيفرشان خواهد بود ، كيفرى است كافى و وافر » ! ( * ( قالَ اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزاؤُكُمْ جَزاءً مَوْفُوراً ) * ) .
هامش
( 1 ) جمعى از مفسران گفتهاند كه كاف در جمله « أ رأيتك » حرف زائده يا حرف خطاب است كه براى تاكيد آمده و جمله « ا رأيتك » به معنى « اخبرنى » است كه جواب آن محذوف است ، و در تقدير چنين بوده است « اخبرنى عن هذا الذى كرمته على لم كرمته على و قد خلقتنى من نار » - ولى اين احتمال نيز وجود دارد كه « أ رأيت » به همان معنى اصليش باشد و جمله داراى محذوفى نباشد ، و مجموعا چنين معنى مىدهد آيا اين موجودى را كه بر من برترى داده اى ملاحظه كردى ، اگر مرا زنده بگذارى خواهى ديد كه اكثر فرزندانش را گمراه مىكنم ، ( احتمال دوم در تركيب و معنى آيه صحيحتر به نظر مىرسد ) .