بود اين گونه ايرادهاى مخالفان به هيچوجه معنى نداشت .
قرآن در پاسخ آنها مىگويد : بگو استخوان پوسيده و خاك شده كه سهل است « شما سنگ و آهن هم كه باشيد ، باز خدا قادر است لباس حيات در تنتان بپوشاند » ( * ( قُلْ كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَدِيداً ) * ) .
« حتى اگر مخلوقى از سنگ و آهن سختتر و از حيات و از زندگى دور تر ، و از اين جهت در نظر شما بسيار بزرگ باشد باز خداوند مىتواند جامه حيات در تن آن كند » ( * ( أَوْ خَلْقاً مِمَّا يَكْبُرُ فِي صُدُورِكُمْ ) * ) .
روشن است كه استخوانها بعد از پوسيدن تبديل به خاك مىشوند ، و خاك هميشه آثارى از حيات دارد ، گياهان از خاك مىرويند ، موجودات زنده در خاك پرورش مىيابند ، و اصل وجود آدمى نيز از خاك است ، كوتاه سخن اينكه خاك دروازه حيات و زندگى است .
ولى سنگ و آهن يا موجوداتى از اينها سختتر فاصله شان با حيات و زندگى بسيار بيشتر است ، هرگز گياهى از دل سنگ و آهن برنمىخيزد ، اما قرآن مىگويد در پيشگاه قدرت خدا اينها اهميت ندارد ، هر چه باشيد و هر چه شويد باز امكان بازگشتتان به حيات و زندگى محفوظ است .
سنگها مىپوسند و تبديل به خاك مىشوند ، و جوانههاى حيات از دل خاك برمىخيزد .
آهنها نيز مىپوسند و متلاشى مىشوند و با موجودات ديگر اين كره خاكى تركيب مىيابند و مبدء حيات و زندگى مىشوند .
هر موجودى را كه در اين زمين تصور كنيم از فلزات و شبه فلزات و مواد آلى در ساختمان بدن انسانها به كار رفته است ، و اين نشان مىدهد كه قابليت تبديل به موجود زنده در همه موجودات اين عالم هست ، هر چند بعضى در يك مرحله
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 153
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٥٣