و گمان و وهم مشركان است ، به بيان تسبيح موجودات جهان در برابر ذات مقدسش پرداخته ، مىگويد : « آسمانهاى هفتگانه و زمين و كسانى كه در آنها هستند همگى تسبيح خدا مىگويند ( * ( تُسَبِّحُ لَه السَّماواتُ السَّبْعُ وَالأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ ) * ) .
نه تنها آسمانها و زمين ، بلكه « هيچ موجودى نيست مگر اينكه تسبيح و حمد خدا مىگويد ولى شما تسبيح آنها را درك نمىكنيد » ( * ( وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه وَلكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ) * ) .
با اين حال « او حليم و غفور است » ( * ( إِنَّه كانَ حَلِيماً غَفُوراً ) * ) .
شما را به خاطر شرك و كفرتان فورا مؤاخذه نمىكند ، بلكه به مقدار كافى مهلت مىدهد و درهاى توبه را به روى شما باز مىگذارد تا اتمام حجت شود .
به تعبير ديگر شما اين توانايى را داريد كه زمزمه تسبيح موجودات را از درون همه ذرات جهان بشنويد ، و به خداوند يگانه قادر متعال پى بريد ، ولى كوتاهى مىكنيد ، خداوند همه شما را به اين كوتاهى فورا مؤاخذه و مجازات نمىكند ، بلكه براى شما حد اكثر مجال و فرصت را در راه شناخت توحيد و ترك شرك مىدهد .
تسبيح و حمد عمومى موجودات جهان .
در آيات مختلف قرآن ، سخن از تسبيح و حمد موجودات عالم هستى در برابر خداوند بزرگ به ميان آمده كه شايد از همه صريحتر آيه مورد بحث باشد كه بدون هيچگونه استثناء همه موجودات عالم هستى ، زمين و آسمان ، ستارگان و كهكشانها ، انسانها و حيوانات و برگهاى درختان و حتى دانههاى كوچك اتم را در اين تسبيح و حمد عمومى شريك مىداند .
قرآن مىگويد : عالم هستى يكپارچه زمزمه و غوغا است ، هر موجودى به نوعى به حمد و ثناى حق مشغول است ، و غلغله اى خاموش در پهنه عالم هستى