يك درس مهم براى برقرارى نظم اجتماعى
در آيه اى كه خوانديم به يكى از مهمترين اصول زندگى اجتماعى اشاره شده است كه ناديده گرفتن آن نتيجه اى جز هرج و مرج اجتماعى و از بين رفتن روابط انسانى و پيوندهاى عاطفى نخواهد داشت .
و اگر براستى اين برنامه قرآنى در كل جامعه انسانى و همه جوامع بشرى بطور دقيق اجرا شود بسيارى از نابسامانيها كه از شايعه سازى و جوسازى و قضاوتهاى عجولانه و گمانهاى بى اساس و اخبار مشكوك و دروغ سرچشمه مىگيرد برچيده خواهد شد .
در غير اين صورت ، هرج و مرج در روابط اجتماعى همه جا را فرا خواهد گرفت ، هيچكس از گمان بد ديگرى در امان نخواهد بود ، هيچكس به ديگرى اطمينان پيدا نخواهد كرد ، و آبرو و حيثيت افراد همواره در مخاطره قرار خواهد گرفت .
در بسيارى ديگر از آيات قرآن و روايات اسلامى روى اين موضوع تكيه شده است از جمله :
1 - آياتى كه افراد بى ايمان را نسبت به پيروى از ظن و گمان شديدا مورد نكوهش قرار داده است مانند : وَما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً : « اكثر آنها در قضاوتهاى خود تنها از ظن و گمان پيروى مىكنند در حالى كه ظن و گمان به هيچوجه انسان را به حق و حقيقت نمىرساند » ( سوره يونس آيه 36 ) .
2 - در جاى ديگر پيروى از گمان در رديف پيروى از هواى نفس قرار داده شده : إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَما تَهْوَى الأَنْفُسُ : « آنها تنها پيروى از گمان و هواى نفس مىكنند » ( نجم آيه 23 ) .
3 - در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم :
ان من حقيقة الايمان ان