مجرد از ماده مىباشد ، ( البته پيدا است تجرد كامل ندارد چرا كه چيزى كه از ماده آفريده شده است مادى است ، ولى نيمه تجردى دارد ، چرا كه با حواس ما درك نمىشود ، و به تعبير ديگر يك نوع جسم لطيف است ) .
و نيز از آيات قرآن بر مىآيد كه آنها مؤمن و كافر دارند ، مطيع و سركش دارند و آنها نيز داراى تكليف و مسئوليتند .
البته شرح اين مسائل و همچنين هماهنگى آنها با علم امروز ، احتياج به بحث بيشترى دارد كه ما به خاطر رعايت تناسب - به خواست خدا - در تفسير سوره جن كه در جزء 29 قرآن است بحث خواهيم كرد .
نكته اى كه در اينجا اشاره به آن لازم است ، اين است كه در آيات فوق كلمه « جان » آمده است كه از همان ماده « جن » است .
آيا اين دو كلمه ( جن و جان ) هر دو به يك معنى است ، و يا چنان كه بعضى از مفسران گفتهاند جان نوع خاصى از جن است .
اگر آيات قرآن را كه در اين زمينه وارد شده در برابر هم قرار دهيم روشن مىشود كه هر دو به يك معنى مىباشد ، چرا كه در قرآن گاهى « جن » در مقابل انسان قرار داده شده و گاهى « جان » در مقابل انسان .
مثلا در آيه 88 - سوره اسراء مىخوانيم قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنْسُ وَالْجِنُّ و يا در آيه 56 سوره ذاريات مىخوانيم وَما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ .
در حالى كه در آيه 15 سوره رحمان مىخوانيم خَلَقَ الإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ وَخَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ و باز در همين سوره آيه 39 مىخوانيم فَيَوْمَئِذٍ لا يُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِه إِنْسٌ وَلا جَانٌّ .
از مجموع آيات فوق و آيات ديگر قرآن به خوبى استفاده مىشود كه جان و جن هر دو به يك معنى است ، و لذا در آيات فوق گاهى « جن » در برابر انسان قرار گرفته گاهى « جان » .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 80
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٠