نازل مىشود ( همچون قطرات حياتبخش باران و اشعه زنده كننده آفتاب و مانند آن ) و يا آنها كه از زمين مىرويد و استخراج مىگردد ، هيچيك از اينها در اختيار بتها نيست ، آنها موجودات بىارزشى هستند كه هيچ اراده اى از خود ندارند ، و تنها خرافات و تعصبهاى مملو از جهل است كه به آنان نقشى داده است .
در حقيقت جمله « لا يستطيعون » دليلى است براى جمله « لا يملكون » يعنى آنها مالك چيزى از روزيها نيستند به دليل اينكه كمترين قدرتى براى خلقت يا حفظ آنها ندارند .
آيه بعد به عنوان يك نتيجه گيرى مىگويد « اكنون كه چنين است شما براى خدا امثال و شبيه و نظير قائل نشويد » ( * ( فَلا تَضْرِبُوا لِلَّه الأَمْثالَ ) * ) .
« چرا كه خدا مىداند و شما نمىدانيد » ( * ( إِنَّ اللَّه يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ) * ) .
بعضى از مفسران گفتهاند جمله « * ( فَلا تَضْرِبُوا لِلَّه الأَمْثالَ ) * » اشاره به منطقى است كه مشركان عصر جاهلى داشتهاند ( و شبيه آن در ميان بعضى از مشركان عصر ما نيز ديده مىشود ) آنها مىگفتند ما اگر به سراغ بتها مىرويم به خاطر اين است كه ما شايسته پرستش خدا نيستيم بايد به سراغ بتها برويم كه آنها مقربان درگاه او هستند ! خداوند همانند يك پادشاه بزرگ است كه وزراء و خاصان او به سراغ او مىروند ، ولى توده مردم كه دسترسى به او ندارند به سراغ حواشى و خاصان و مقربانش خواهند رفت .
اين گونه منطقهاى زشت و غلط كه گاهى در لباس يك مثل انحرافى مجسم مىگردد يكى از خطرناكترين منطقها است .
قرآن در پاسخ آنها مىگويد : « براى خداوند مثال نزنيد » يعنى مثالى كه متناسب با افكار محدود و موجودات « ممكن » و مملو از نقائص است .
شما اگر توجه به احاطه وجودى خداوند نسبت به همه موجودات و لطف
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 323
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٢٣