مىكنند كه مشاهده رفت و آمد اين چهار پايان سودمند چگونه به آنها آرامش خيال مىدهد ، آرامشى كه از احساس بىنيازى برمىخيزد ، آرامشى كه از انجام مؤثر يك وظيفه اجتماعى حاصل مىشود .
و جالب اينكه در آيه فوق ، نخست به بازگشت آنها از صحرا اشاره مىكند چرا كه در هنگام بازگشت پستانهايشان پر شير ، شكمهايشان سير ، و در چهره هايشان نشانههاى رضايتمندى ديده مىشود ، به همين دليل از آن حرص و ولع و عجله اى كه صبح به هنگام حركت به صحرا دارند در آنها خبرى نيست ، آرام و مطمئن گام بر مىدارند و به استراحتگاه نزديك مىشوند و از مشاهده منظره پستانهاى پر شيرشان هر كس احساس بىنيازى مىكند .
در آيه بعد به يكى از منافع مهم اين حيوانات اشاره كرده مىگويد :
« آنها بارهاى سنگين شما را بر دوش خود حمل مىكنند و به سوى شهر و ديارى كه جز با مشقت زياد به آن نمىرسيديد مىبرند » ( * ( وَتَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ إِلى بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بالِغِيه إِلَّا بِشِقِّ الأَنْفُسِ ) * ) .
اين نشانه رحمت و رافت خداوند است كه اين چهار پايان را با اين قدرت و نيرو آفريده است ، و آنها را رام و تسليم شما نيز گردانيده ، « چرا كه پروردگار شما رؤف و رحيم است ( * ( إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ ) * ) .
« شق » از ماده « مشقت » است ، ولى بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه به معناى شكافتن و نصف كردن باشد ، يعنى شما نمىتوانيد خودتان اين بارها را بر دوش كشيده و به مقصد برسانيد مگر اينكه نيمى از قوت شما از ميان برود و به اصطلاح نيم جان شويد ، ولى تفسير اول نزديكتر به نظر مىرسد .
به اين ترتيب اين چهار پايان در درجه اول ، پوشش و وسائل دفاعى براى انسان در برابر گرما و سرما توليد مىكنند ، و در درجه بعد از فرآوردههاى لبنياتى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 160
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٦٠