ديگرى را به جاى او نيز از طرف عزيز ، پذيرفته نشد لذا مايوس شدند و تصميم به مراجعت به كنعان و گفتن ماجرا براى پدر را گرفتند ، قرآن مىگويد :
« هنگامى كه آنها از عزيز مصر - يا از نجات برادر - مايوس شدند به گوشه اى آمدند و خود را از دگران جدا ساختند و به نجوى و سخنان در گوشى پرداختند » ( * ( فَلَمَّا اسْتَيْأَسُوا مِنْه خَلَصُوا نَجِيًّا ) * ) .
« خلصوا » يعنى « خالص شدند » كنايه از جدا شدن از ديگران و تشكيل جلسه خصوصى است ، و « نجى » از ماده « مناجات » ، در اصل از « نجوه » به معنى سرزمين مرتفع گرفته شده ، چون سرزمينهاى مرتفع از اطراف خود جدا هستند و جلسات سرى و سخنان در گوشى از اطرافيان جدا مىشود به آن « نجوى » مىگويند ( بنا بر اين نجوى ، هر گونه سخن محرمانه را اعم از اينكه در گوشى باشد يا در جلسه سرى ، شامل مىشود ) .
جمله « خلصوا نجيا » همانگونه كه بسيارى از مفسران گفتهاند از فصيحترين و زيباترين تعبيرات قرآنى است كه در دو كلمه ، مطالب فراوانى را كه در چند جمله بايد بيان مىشد ، بيان كرده است .
به هر حال ، « برادر بزرگتر در آن جلسه خصوصى به آنها گفت : مگر نمىدانيد كه پدرتان از شما پيمان الهى گرفته است كه بنيامين را به هر قيمتى كه ممكن است باز گردانيد » ( * ( قالَ كَبِيرُهُمْ أَ لَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ أَباكُمْ قَدْ أَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقاً مِنَ اللَّه ) * ) .
و « شما همان كسانى هستيد كه پيش از اين نيز در باره يوسف ، كوتاهى كرديد » و سابقه خود را نزد پدر بد نموديد ، ( * ( وَمِنْ قَبْلُ ما فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ ) * ) ( 1 ) .
هامش
( 1 ) « فرطتم » از ماده « تفريط » در اصل از « فروط » ( بر وزن شروط ) به معنى مقدم شدن است ، و هنگامى كه به باب تفعيل در آيد به معنى كوتاهى در تقدم خواهد بود و اما هنگامى كه از باب افعال ( افراط ) باشد به معنى اسراف و تجاوز در تقدم است .