ولى به هر حال لازم بود پاسخى بگويند ، لذا با كمال سرشكستگى گفتند تو كه مىدانى اينها سخن نمىگويند ( ثُمَّ نُكِسُوا عَلى رُؤُسِهِمْ لَقَدْ عَلِمْتَ ما هؤُلاءِ يَنْطِقُونَ ) .
در اينجا بود كه گفتار كوبنده ابراهيم همچون صاعقه اى بر سر آنها فرود آمد ، فرياد زد اف بر شما و بر آنچه غير از خدا مىپرستيد ، اى بىعقلها ! ( أُفٍّ لَكُمْ وَلِما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّه أَ فَلا تَعْقِلُونَ ) .
سرانجام چون ياراى مقاومت در برابر منطق نيرومند ابراهيم در خود نديدند - - آن چنان كه شيوه همه زورگويان قلدر است - متوسل به زور شدند ، و گفتند او را بايد بسوزانيد .
و براى اين كار از تعصبات جاهلانه بت پرستان كمك گرفتند و صدا زدند بشتابيد به يارى خدايانتان اگر توان و قدرتى داريد ( قالُوا حَرِّقُوه وَانْصُرُوا آلِهَتَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ فاعِلِينَ ) ( 1 ) .
اين يك نمونه از منطق رسا و مستدل و قاطع و برنده ابراهيم بود .
8 - قابل توجه اينكه قرآن يكى از افتخارات مسلمانها را اين مىشمرد كه آنها بر آئين ابراهيمند ( 2 ) و او بود كه نام « مسلمان » را بر شما گذارد ( 3 ) .
حتى براى تشويق مسلمانان به انجام پاره اى از دستورات مهم به آنان گوشزد مىكند كه شما بايد به ابراهيم و يارانش اقتدا جوييد ( 4 ) .
9 - مراسم حج با آن همه عظمت و شكوهش بوسيله ابراهيم ، و به فرمان خدا پايه گذارى شد و به همين جهت نام ابراهيم و خاطره ابراهيم با تمام مراسم
هامش
( 1 ) سوره انبياء آيه 63 تا 67 .
( 2 و 3 ) ملة ابيكم ابراهيم . . . ( سوره حج آيه 78 ) .
( 4 ) سوره ممتحنه آيه 4 .