و مستدل پاسخهاى داندانشكنى به گمراهان مىداد ، و با همان منطق رسايش بينى لجوجان را به خاك ميماليد .
هرگز بخاطر شدت خشونت آنها از كوره در نمىرفت ، بلكه با خونسردى كه حاكى از روح بزرگش بود با آنها روبرو مىشد ، و با گفتار و رفتارش سند محكوميتشان را به دستشان مىسپرد ، كه اين مطلب نيز در داستان محاجه ابراهيم با نمرود ، و با عمويش آزر ، و با قضات دادگاه بابل ، هنگامى كه مىخواستند او را به جرم خداپرستى و بتشكنى محكوم نمايند ، به روشنى آمده است .
به آيات زير كه در سوره انبياء آمده است خوب توجه كنيد :
هنگامى كه قضات از او پرسيدند آيا تو هستى كه اين بلا را به سر خدايان ما آورده اى و اينهمه بتهاى كوچك و بزرگ را در هم شكسته اى ؟ ( قالُوا أَ أَنْتَ فَعَلْتَ هذا بِآلِهَتِنا يا إِبْراهِيمُ ) .
او در پاسخ براى آنكه آنها را در بن بست شديد قرار دهد ، بن بستى كه راه نجات از آن را نداشته باشند گفت : ممكن است اين كار را بزرگ آنها كرده باشد ؟ از آنها سؤال كنيد اگر سخن مىگويند ( قالَ بَلْ فَعَلَه كَبِيرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ ) .
با همين يك جمله دشمنان خود را در بن بست شديدى قرار داد ، اگر بگويند بتها لال و بسته دهن هستند و قادر به تكلم نيستند ، زهى رسوايى با اين خداى گنگ و بىعرضه ، و اگر قبول كنند كه آنها قادر به تكلمند بايد بپرسند و جواب بشنوند ! اينجا بود كه و جدان خفته آنها اندكى بيدار شد ، و به خويشتن خويش بازگشتند ، و از درون خويش فريادى شنيدند كه به آنها مىگفت « شما ظالم و خود خواه و ستمگريد » ، نه به خود رحم مىكنيد و نه به جامعه اى كه به آن تعلق داريد ( فَرَجَعُوا إِلى أَنْفُسِهِمْ فَقالُوا إِنَّكُمْ أَنْتُمُ الظَّالِمُونَ ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 408
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٠٨