در عين حال درختانى در همين جهان وجود دارند كه در تمام مدت سال ميوه از شاخههاى آنها قطع نمىشود ، حتى خود ما بعضى از درختان را در مناطق گرمسير ديديم كه هم ميوه داشت و هم مجددا گل كرده بود و مقدمات ميوه جديد در آن فراهم مىشد در حالى كه فصل زمستان بود ! و از آنجا كه يكى از بهترين طريق براى تفهيم مسائل استفاده از روش مقابله و مقايسه است بلافاصله نقطه مقابل « شجره طيبه » را در آيه بعد چنين بيان مىكند :
اما « مثل كلمه خبيثه و ناپاك همانند درخت خبيث و ناپاك و بىريشه است كه از روى زمين كنده شده و در برابر طوفانها هر روز به گوشه اى پرتاب مىشود و قرار و ثباتى براى آن نيست » ( * ( وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الأَرْضِ ما لَها مِنْ قَرارٍ ) * ) .
كلمه « خبيثه » همان كلمه كفر و شرك ، همان گفتار زشت و شوم ، همان برنامههاى گمراه كننده و غلط ، همان انسانهاى ناپاك و آلوده ، و خلاصه هر چيز خبيث و ناپاك است .
بديهى است درخت زشت و شومى كه ريشه آن كنده شده ، نه نمو و رشد دارد نه ترقى و تكامل ، نه گل و ميوه ، و نه سايه و منظره ، و نه ثبات و استقرار ، قطعه چوبى است كه جز به درد سوزاندن و آتش زدن نمىخورد ، بلكه مانع راه است و مزاحم رهروان ، و گاه گزنده است مجروح كننده و مردم آزار ! .
جالب اينكه در وصف « شجره طيبه » قرآن با تفصيل سخن مىگويد و اما به هنگام شرح « شجره خبيثه » با يك جمله كوتاه از آن مىگذرد تنها مىگويد « * ( اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الأَرْضِ ما لَها مِنْ قَرارٍ ) * » از زمين كنده شده و قرارى ندارد زيرا هنگامى كه ثابت شد اين درخت بى ريشه است ديگر شاخ و برگ و گل و
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 335
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٣٥