تفسير : شجره طيبه و شجره خبيثه
در اينجا صحنه ديگرى از تجسم حق و باطل ، كفر و ايمان ، طيب و خبيث را ضمن يك مثال جالب و بسيار عميق و پرمعنى بيان كرده ، و بحثهاى آيات گذشته را كه در اين زمينه بود تكميل مىكند .
نخست مىفرمايد : « آيا نديدى چگونه خدا مثالى براى كلام پاكيزه زده ، و آن را به شجره طيبه و پاكى تشبيه كرده است » ؟ ( * ( أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّه مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ ) * ) .
سپس به ويژگيهاى اين شجره طيبه ( درخت پاكيزه و پر بركت ) مىپردازد و به تمام ابعاد آن ضمن عبارات كوتاهى اشاره مىكند .
اما پيش از آنكه ويژگيهاى اين شجره طيبه را همراه قرآن بررسى كنيم بايد ببينيم منظور از « كلمه طيبه » چيست ؟
بعضى از مفسران آن را به كلمه توحيد و جمله لا إله الا اللَّه تفسير كردهاند .
در حالى كه بعضى ديگر آن را اشاره به اوامر و فرمانهاى الهى مىدانند .
و بعضى ديگر آن را ايمان مىدادند كه محتوا و مفهوم لا إله الا اللَّه است .
و بعضى ديگر آن را به شخص « مؤمن » تفسير كردهاند .
و بعضى روش و برنامههاى سازنده را در تفسير آن آوردهاند ( 1 ) .
ولى با توجه به وسعت مفهوم و محتواى كلمه طيبه مىتوان گفت همه اينها را شامل مىشود ، زيرا « كلمه » به معنى وسيع همه موجودات را در بر مىگيرد ، و به همين دليل بر مخلوقات « كلمة اللَّه » گفته مىشود ( 2 ) .
هامش
( 1 ) به تفسيرهاى مجمع البيان و قرطبى و فى ظلال و تفسير فخر رازى مراجعه شود .
( 2 ) درباره كلمه و مفهوم آن در ذيل آيه 115 سوره انعام جلد پنجم تفسير نمونه صفحه 411 بحث كردهايم .