نشانه گيرى مىكند .
و بعد اضافه مىكند « من بر شما تسلط و اجبار و الزامى نداشتم ، تنها اين بود كه از شما دعوت كردم ، شما هم با ميل و اراده خود پذيرفتيد » ( * ( وَما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي ) * ) .
« بنا بر اين مرا هرگز سرزنش نكنيد ، بلكه خويشتن را سرزنش كنيد » كه چرا دعوت شيطنتآميز و ظاهر الفساد مرا پذيرفتيد ( * ( فَلا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ ) * ) .
خودتان كرديد كه لعنت بر خودتان باد ! ! .
به هر حال « نه من مىتوانم در برابر حكم قطعى و مجازات پروردگار به فرياد شما برسم و نه شما مىتوانيد فريادرس من باشيد » ( * ( ما أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَما أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ ) * ) « من اكنون اعلام مىكنم كه از شرك شما درباره خود و اينكه اطاعت مرا در رديف اطاعت خدا قرار داديد بيزارم و به آن كفر مىورزم » ( * ( إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ ) * ) اكنون فهميدم كه اين « شرك در اطاعت » هم مرا بدبخت كرد و هم شما را ، همان بدبختى و بيچارگى كه راهى براى اصلاح و جبران آن وجود ندارد .
بدانيد « براى ستمكاران قطعا عذاب دردناكى است » ( * ( إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ) * ) .
چند نكته :
1 - پاسخ دندانشكنى كه شيطان به پيروانش مىدهد :
گر چه كلمه « شيطان » مفهوم وسيعى دارد كه شامل همه طاغيان و وسوسه - گران جن و انس مىشود ولى با قرائنى كه در اين آيه و آيات قبل وجود دارد مسلما منظور در اينجا شخص ابليس است كه سركرده شياطين محسوب مىشود ،