اما يك پيامبر راستين و يا وصى پيامبرى همچون على ع حقوق بشر را براى آزادى واقعى انسانها مىخواهد ، براى شكستن غل و زنجيرهاى اسارت دنبال مىكند ، و هر گاه ظلم و ستم به انسان بىدفاعى شود ، فرياد مىزند ، مىجوشد مىخروشد و سپس دست به كار مىشود .
و به اين ترتيب اولى خاكسترى است بر سينه تند باد ، و دومى زمين پر بركتى است براى پرورش انواع گياهان و درختان برومند و گلها و ميوهها .
و از اينجا مطلبى را كه مفسران محل بحث قرار دادهاند نيز روشن مىشود ، و آن اينكه منظور از اعمال در آيه فوق كدام اعمال است ؟ بايد گفت همه اعمال ، حتى اعمال ظاهرا خوب آنها كه در باطن رنگ شرك و بتپرستى داشت .
3 - مساله احباط
به طورى كه در سوره بقره ذيل آيه 217 بيان كرديم در مساله « حبط اعمال » يعنى از ميان رفتن اعمال خوب به خاطر اعمال بد ، و يا به خاطر كفر و بىايمانى ، در ميان دانشمندان اسلامى گفتگو بسيار است ، اما حق اين است كه عدم ايمان و اصرار و لجاجت در كفر و نيز بعضى از اعمال همانند حسد و غيبت و قتل نفس ، آن چنان تاثير سوء دارند كه اعمال نيك و حسنات را بر باد مىدهند .
آيه فوق نيز دليل ديگرى بر امكان حبط اعمال است ( براى توضيح بيشتر به همان بحث مراجعه فرمائيد ) ( 1 ) .
4 - آيا مخترعان و مكتشفان پاداش الهى دارند ؟
با توجه به بحثهاى بالا سؤال مهمى مطرح مىشود و آن اينكه با مطالعه
هامش
( 1 ) جلد 2 تفسير نمونه صفحه 70 .