بيان فرموده است .
چهارم اينكه : اين مشركان درك صحيح و درستى ندارند ، و چون پيرو هوى و هوس و تقليدهاى كوركورانهاند ، قادر به قضاوت عاقلانه و صحيح نيستند ، و به همين دليل به اين گمراهى و ضلالت كشيده شدهاند ، « اينها مكر و توطئه هايشان در برابر پيامبر ص و مؤمنان و دروغ و تهمت و تزويرها در نظرشان ( به خاطر ناپاكى درون ) زينت داده شده است » ، تا جايى كه اين موجودات بىارزش و بىنام و نشان را شريك خدا دانستهاند ( * ( بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَصُدُّوا عَنِ السَّبِيلِ ) * ) .
« و كسى را كه خدا گمراه سازد ، هيچكس توانايى هدايت او را نخواهد داشت » ( * ( وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّه فَما لَه مِنْ هادٍ ) * ) .
بارها گفتهايم اين ضلالت به معنى اجبار نيست ، و مساله دل بخواهى و بىحساب نمىباشد ، بلكه اضلال الهى به معنى عكس العمل كارهاى نادرست و غلط خود انسان است كه او را به گمراهيها مىكشاند ، و از آنجا كه اين خاصيت را خدا در اين گونه اعمال قرار داده ، به خدا نسبت داده مىشود .
و در آخرين آيه مورد بحث به مجازاتهاى دردناك آنها در دنيا و آخرت كه طبعا شامل شكست و ناكامى و سيه روزى و آبروريزى و غير آن مىشود ، اشاره كرده چنين مىگويد : « براى آنها در زندگى دنيا مجازاتى است و مجازات آخرت سختتر و شديدتر است » ( لَهُمْ عَذابٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَلَعَذابُ الآخِرَةِ أَشَقُّ ) .
چرا كه دائمى و هميشگى و جسمانى و روحانى و توأم با انواع ناراحتيها است :
و اگر گمان كنند راه فرار و وسيله دفاعى در برابر آن دارند ، سخت در اشتباهند چرا كه « هيچ چيز در برابر خداوند نمىتواند از آنها دفاع كند » ( وَما لَهُمْ مِنَ اللَّه مِنْ واقٍ ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 229
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٢٩