فاقد عقل و شعور ، نيازمند به عبادت كننده گان خود و خلاصه فاقد همه چيز ! ، اين دو را چگونه مىتوان همسان قرار داد ؟ آيا اين شرم آور نيست ؟
و يا اينكه منظور آنست كه كارهاى آنها را بر شمريد ، آيا تا كنون زيانى به كسى رسانيدهاند و يا سود و منفعتى ؟ مشكلى را گشودهاند يا گرهى در كار كسى زدهاند ؟ با اين حال كدام عقل اجازه مىدهد كه آنها را در رديف خدايى قرار دهند كه همه بركات و نعمتها و سود و زيانها و پاداش و كيفرها از او است .
البته هيچ مانعى ندارد كه همه اين معانى در جمله سموهم ( آنها را نام ببريد ) جمع باشد ! .
دوم اينكه چگونه چنين شريكى وجود دارد در حالى كه خداوند كه به پندار شما شريك آنهاست از وجودشان هيچگونه اطلاعى ندارد با اينكه علمش همه جهان را در برگرفته « آيا به او خبر مىدهيد از چيزى كه وجود آن را در زمين نميداند » ( * ( أَمْ تُنَبِّئُونَه بِما لا يَعْلَمُ فِي الأَرْضِ ) * ) .
اين تعبير در حقيقت بهترين راه براى كوبيدن سخن واهى طرف است ، و به اين ميماند كه شخصى به شما مىگويد ديشب فلان كس در خانه تو ميهمان بوده است و شما در پاسخ مىگوئيد تو از ميهمانى خبر مىدهى كه من از آن بىاطلاعم ! ، يعنى آيا ممكن است كسى ميهمان من باشد و من بىخبر و تو از آن آگاه باشى ؟
سوم اينكه : خود شما هم در واقع در دل ، ايمان به چنين چيزى نداريد ، « تنها به يك سخن ظاهرى تو خالى كه در آن هيچ مفهوم صحيحى نهفته نيست قناعت كردهايد » ( * ( أَمْ بِظاهِرٍ مِنَ الْقَوْلِ ) * ) .
به همين دليل اين مشركان هنگامى كه در تنگناهاى سخت زندگى قرار مىگيرند به سراغ « اللَّه » مىروند چرا كه در دل مىدانند كارى از بتها ساخته نيست ، همانگونه كه خداوند حال آنها را به هنگامى كه سوار كشتى مىشوند و طوفان سخت آنها را احاطه مىكند و تنها به خدا رو مىآورند در آيه 65 سوره عنكبوت
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 228
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٢٨