نكتهها :
1 - مفسد فى الارض كيست ؟
فساد كه نقطه مقابل صلاح است ، به هر گونه تخريب و ويرانگرى گفته مىشود ، و به گفته « راغب » در « مفردات » ، الفساد خروج الشيء عن الاعتدال قليلا كان او كثيرا ، و يضاده الصلاح ، و يستعمل ذلك فى النفس و البدن و الاشياء الخارجة عن الاستقامة : « فساد هر گونه خارج شدن اشياء از حالت اعتدال است ، كم باشد يا زياد ، و نقطه مقابل آن صلاح است و اين در جان و بدن و اشيايى كه از حد اعتدال خارج مىشوند ، تصور مىشود » .
بنا بر اين تمام نابسامانيهايى كه در كارها ايجاد مىگردد ، و همه افراط و تفريطها در كل مسائل فردى و اجتماعى ، مصداق فساد است « در قرآن مجيد نيز در بسيارى از موارد » فساد « و » صلاح « در برابر يكديگر قرار گرفتهاند ، در سوره شعراء آيه 152 مىخوانيم الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ وَلا يُصْلِحُونَ : « آنها كه در زمين فساد مىكنند و اصلاح نمىكنند » .
در سوره بقره آيه 220 مىفرمايد : وَاللَّه يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ : « خداوند مفسدان را از مصلحان مىشناسد » .
و در سوره اعراف آيه 142 مىخوانيم : وَأَصْلِحْ وَلا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ :
« اصلاح كن و راه مفسدان را پيروى مكن » .
در بعضى از موارد ايمان و عمل صالح را در برابر فساد قرار داده است ، أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الأَرْضِ : « آيا آنها را كه ايمان و عمل صالح بجا آوردند همانند مفسدان فى الارض قرار دهيم » ( سوره ص آيه 27 ) .
از سوى ديگر در بسيارى از آيات قرآن ، « فساد » با كلمه « فى الارض » ، همراه ذكر شده كه نشان مىدهد ، نظر به جنبههاى اجتماعى مساله است ، اين