9 - مبارزه حق و باطل هميشگى است .
قرآن در اينجا براى مجسم ساختن حق و باطل مثالى گفته كه مخصوص به زمان و مكان معينى نيست صحنه اى است كه همه سال در نقاط مختلف جهان در مقابل چشم انسانها مجسم مىشود ، و اين نشان مىدهد كه پيكار حق و باطل يك پيكار موقت و موضعى نيست ، اين رگ رگ آب شيرين و شور همواره بر خلايق تا نفخ صور جريان دارد مگر آن زمانى كه جهان و انسانها به صورت يك جامعه ايده آل ( همچون جامعه عصر قيام مهدى ع ) در آيد كه پايان اين مبارزه اعلام گردد ، لشگر حق پيروز و بساط باطل برچيده شود ، و بشريت وارد مرحله تازه اى از تاريخ خود گردد ، و تا زمانى كه اين مرحله تاريخى فرا نرسد بايد همه جا در انتظار برخورد حق و باطل بود ، و موضعگيرى لازم را در اين ميان در برابر باطل نشان داشت .
10 - زندگى در پرتو تلاش و جهاد .
مثال زيباى فوق اين اصل اساسى زندگى انسانها را نيز روشن مىسازد كه حيات بدون جهاد ، و بقاء و سربلندى بدون تلاش ممكن نيست ، چرا كه مىگويد ، آنچه را مردم براى تهيه وسائل زندگى ( ضروريات زندگى ) و يا زينت ( رفاه زندگى ) به درون كورهها مىفرستند ، همواره زبد و كفهايى دارد ، و براى بدست آوردن اين دو ( وسائل ضرورى و وسائل رفاهى - * ( ابْتِغاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتاعٍ ) * ) بايد مواد اصلى را كه در طبيعت به صورت خالص يافت نمىشود و همواره آميخته با اشياء ديگر است در زير فشار آتش در كوره قرار داد ، و آنها را تصفيه و پاكسازى كرد ، تا فلز خالص و پاك از آن بيرون آيد و اين كار جز در سايه تلاش و كوشش و مجاهده انجام نمىشود .
اصولا طبيعت زندگى دنيا اين است كه در كنار گلها ، خارها و در كنار نوشها ، نيشها ، و پيروزيها در لابلاى سختيها و مشكلات قرار دارد ، و از قديم