حقايقى كه در آيات گذشته پيرامون توحيد و شرك ، ايمان و كفر و حق و باطل گذشت ، مثل بسيار رسايى بيان مىكند .
نخست مىگويد : « خداوند از آسمان آبى را فرو فرستاده است » ( * ( أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً ) * ) .
آبى حياتبخش و زندگى آفرين ، و سرچشمه نمو و حركت :
« و در اين هنگام درهها و گودالها و نهرهاى روى زمين هر كدام به اندازه گنجايش و وسعت خود بخشى از اين آب را پذيرا مىشوند » ( * ( فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها ) * ) .
جويبارهاى كوچك دست به دست هم مىدهند و نهرهايى به وجود مىآورند ، نهرها به هم مىپيوندند و سيلاب عظيمى از دامنه كوهسار سرازير مىگردد ، آبها از سر و دوش هم بالا مىروند و هر چه را بر سر راه خود ببينند برمىدارند و مرتبا بر يكديگر كوبيده مىشوند ، در اين هنگام كفها از لابلاى امواج ظاهر مىشوند ، آن چنان كه قرآن مىگويد « سيلاب ، كفهايى را بر بالاى خود حمل مىكند » ( * ( فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً ) * ) .
« رابى » از ماده « ربو » ( بر وزن غلو ) به معنى بلندى و برترى است و ربا كه به معنى سود يا پول اضافى يا جنس ديگر است نيز از همين ماده و به همين معنى است ، چون اضافه و زيادى را مىرساند .
پيدايش كفها منحصر به نزول باران نيست بلكه « در فلزاتى كه بوسيله آتش ذوب مىشوند تا از آن زينت آلات يا وسائل زندگى بسازند آنها نيز كفهايى همانند كفهاى آب دارند » ( * ( وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْه فِي النَّارِ ابْتِغاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتاعٍ زَبَدٌ مِثْلُه ) * ) ( 1 ) .
هامش
( 1 ) ترجمه تحت اللفظى جمله فوق چنين است : « از آنچه آتش بر روى آن روشن مىكنند براى بدست آوردن زينت يا متاع كفهايى همانند كفهاى آب حاصل مىشود » و اين تعبير اشاره به كورهايى است براى ذوب فلزات كه هم آتش در زير مواد فلزى وجود دارد و هم در روى آن ، به اين معنى كه يك طبقه آتش در زير است و سپس روى آن سنگهايى را كه مواد كافى دارد مىريزند و مجددا روى آن آتش مىريزند : و اين بهترين نوع كوره است كه از هر طرف آتش ، مواد قابل ذوب را احاطه كرده است .