به زمينه هايى كه در وجود خود انسان است بستگى دارد .
نكتهها :
1 - تعجب از آفرينش جديد چرا ؟
از آيات مختلف قرآن استفاده مىشود كه يكى از مشكلات پيامبران در مقابل اقوام مشرك اثبات مساله « معاد جسمانى » بوده است زيرا آنها هميشه از اين موضوع تعجب مىكردند كه چگونه انسان بعد از خاك شدن بار ديگر به حيات و زندگى باز مىگردد ، و همين تعبير كه در آيات مورد بحث ديديم ( * ( أَ إِذا كُنَّا تُراباً أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ ) * ) با مختصر تفاوتى در هفت مورد ديگر از آيات قرآن ديده مىشود ( مؤمنون - 35 ، مؤمنون - 82 ، نمل - 67 ، صافات - 16 و 53 ، ق - 3 ، واقعه - 47 ) .
و از اين روشن مىشود كه اين اشكال از نظر آنها بسيار مهم بوده است كه همه جا روى آن تكيه مىكردند ، ولى قرآن مجيد در عبارات بسيار كوتاهى ، جواب قاطع به آنها مىدهد ، مثلا : در آيه 29 سوره اعراف با جمله كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ كه چند كلمه بيشتر نيست به اين موضوع پاسخ دندانشكن مىدهد ، و مىگويد : « همانگونه كه در آغاز شما را آفريد باز مىگرديد » و در جاى ديگر مىگويد : وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْه : « باز گشت شما حتى از آغاز ساده تر و آسانتر است » ( روم - 27 ) چرا كه در آغاز هيچ نبوديد و اكنون استخوان پوسيده يا خاك شده اى لا اقل از شما موجود است .
و در بعضى از موارد دست مردم را مىگيرد و به مطالعه عظمت و قدرت خدا در آفرينش اين زمين و آسمان پهناور وا مىدارد كه « آيا آن كس كه قدرت دارد اين همه كرات و كهكشانها و ثوابت و سيارات را بيافريند قادر بر اعاده خلقت