و بالآخره در جاى ديگر مىخوانيم : « خداوند آنچه را در آسمانها و زمين است ، همگى را مسخر شما ساخت » وَسَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ جَمِيعاً مِنْه ( جاثيه - 13 ) .
از مجموع اين آيات به خوبى استفاده مىشود كه اولا انسان تكامل يافته - ترين موجود اين جهان است ، و از نظر جهانبينى اسلام آن قدر به او ارزش و مقام داده شده است كه همه موجودات ديگر را مسخر اين انسان ساخته ، انسانى كه « خليفة اللَّه » است و قلبش جايگاه نور خدا ! .
ثانيا روشن مىشود كه « تسخير » در اين آيات به اين معنى نيست كه انسان اين موجودات را همگى تحت فرمان خود در مىآورد ، بلكه همين اندازه كه در مسير منافع و خدمت او حركت دارند و فى المثل كرات آسمانى براى او نور افشانى مىكنند يا فوائد ديگرى دارند در تسخير او هستند .
هيچ مكتبى اينقدر براى انسان ارزش و الا قائل نشده ، و در هيچ فلسفه اى انسان اين همه موقعيت و شخصيت ندارد ، و اين از ويژگيهاى مكتب اسلام است ، كه ارزش وجودى انسان را تا اين حد بالا مىبرد ، كه آگاهى از آن اثر عميق تربيتى دارد ، چرا كه وقتى انسان فكر كند كه خدا اينهمه عظمت به او داده است ، و ابر و باد و ماه و خورشيد و فلك همه در كارند و همگى سرگشته و فرمانبردار و خدمتكار اويند ، چنين انسانى تن به غفلت و پستى نمىدهد و خود را اسير شهوات و برده ثروت و مقام و « زر » و « زور » نمىسازد ، زنجيرها را در هم مىشكند و به اوج آسمانها پرواز مىكند .
چگونه مىتوان گفت خورشيد و ماه مسخر انسان نيستند ، در حالى كه با نور افشانى خود ، صحنه حيات انسان را روشن و گرم و آماده مىسازند ، كه اگر نور خورشيد نباشد هيچگونه جنبش و حركتى در كره زمين وجود نخواهد داشت ، و از سوى ديگر بوسيله جاذبه خود ، حركت زمين را در مدارش تنظيم مىكند
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 121
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢١