كه گاه بر يك پايه چند پيوند مختلف مىزنند و هر كدام از اين پيوندها رشد كرده و نوع خاصى از ميوه را به ما تحويل مىدهد ، خاك يكى ، و ريشه و ساقه يكى ، اما ميوه و محصولش مختلف و متفاوت است ! و عجيبتر اينكه ، « همه آنها از يك آب سيراب مىشوند » ( * ( يُسْقى بِماءٍ واحِدٍ ) * ) .
و با اين همه ، « بعضى از اين درختان را بر بعض ديگر از نظر ميوه برترى مىدهيم » ( * ( وَنُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى بَعْضٍ فِي الأُكُلِ ) * ) .
حتى بسيار ديدهايم كه در يك درخت يا در يك شاخه ، ميوه هايى از يك جنس وجود دارد كه طعمها و رنگهاى متفاوت دارند ، و در جهان گلها بسيار ديده شده است كه يك بوته گل و حتى يك شاخه ، گلهايى به رنگهاى كاملا مختلف عرضه مىكند .
اين چه آزمايشگاه و لابراتوار اسرار آميزى در شاخه درختان به كار گذارده شده است كه از مواد كاملا يكسان ، تركيبات كاملا مختلف توليد مىكند كه هر يك بخشى از نيازمندى انسان را بر طرف مىسازد .
آيا هر يك از اين اسرار دليل بر وجود يك مبدء حكيم و عالم كه اين نظام را رهبرى كند نيست .
اينجاست كه در پايان آيه مىفرمايد : « در اين امور نشانه هايى است از عظمت خدا براى آنها كه تعقل و انديشه مىكنند » ( * ( إِنَّ فِي ذلِكَ لآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ) * ) .
نكتهها
1 - در نخستين آيه مورد بحث ،
در ابتدا اشاره به اسرار آفرينش و توحيد شده بود ، ولى در پايان آيه مىخوانيم * ( يُفَصِّلُ الآياتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ ) * :