شده شايد به دليل اينكه كوهها از زير به هم پنجه افكندهاند و همچون زرهى تمام سطح زمين را پوشانده كه هم فشارهاى داخلى را از درون خنثى كنند و هم نيروى فوق العاده جاذبه ماه و جزر و مد را از بيرون ، و به اين ترتيب ، تزلزل و اضطراب و زلزلههاى مداوم را از ميان ببرند و كره زمين را در آرامش براى زندگى انسانها نگه دارند .
ذكر كوهها بعد از ذكر گسترش زمين گويا اشاره به آن است كه نه زمين آن چنان گسترده است كه هيچ پستى و بلندى در آن نباشد كه در اين صورت هرگز بارانها و آبها روى آن قرار نمىگرفت و يا همه جا تبديل به باتلاق مىگشت و طوفانها دائما بر سطح آن جريان داشت ، ولى با آفرينش كوهها از هر دو جهت امن و امان شد .
و نه تمامش كوه و دره است كه قابل زندگى نباشد ، و در مجموع تركيبى است از مناطق مسطح و صاف و كوهها و درهها كه بهترين تركيب را براى زندگى بشر و ساير موجودات زنده تشكيل مىدهد . سپس به آبها و نهرهايى كه در روى زمين ، جريان دارد اشاره كرده مىگويد : « و در آن نهرهايى قرار داد » ( * ( وَأَنْهاراً ) * ) .
سيستم آبيارى زمين بوسيله كوهها ، و ارتباط كوهها با نهرها ، بسيار جالب است ، زيرا بسيارى از كوههاى روى زمين ، آبهايى را كه به صورت برف در آمده در قله خود يا در شكافهاى دره هايشان ذخيره مىكنند كه تدريجا آب مىشوند و به حكم قانون جاذبه از مناطق مرتفعتر به سوى مناطق پست و گسترده روان مىگردند و بىآنكه نياز به نيروى ديگرى باشد در تمام مدت سال به طور طبيعى بسيارى از زمينها را آبيارى و سيراب مىكنند .
اگر شيب ملايم زمينها نبود ، و اگر آبها به اين صورت در كوهها ذخيره نمىشد ، آبيارى اغلب مناطق خشك امكان پذير نبود ، و يا اگر امكان داشت هزينه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 114
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١١٤