بر خود پيچيدند ، و در مخالفت اصرار ورزيدند و استكبار و خود سرى نشان دادند ، من باز دست از دعوت آنها بر نداشتم ، آشكارا و سپس پنهانى آنان را به سوى تو دعوت كردم و پى در پى اصرار ورزيدم ولى آنها به هيچ وجه به سخنان من گوش فرا ندادند « ! در آيه مورد بحث جمله » جادلتنا « آمده است كه از ماده » مجادله « گرفته شده و آن در اصل از » جدل « به معنى تابيدن و پيچيدن شديد طناب است ، و به همين دليل به باز شكارى » اجدل « گفته مىشود چرا كه از همه پرندگان پرخاشگرتر و پيچنده تر است ، سپس در مورد پيچانيدن طرف در بحث و گفتگو به كار رفته است .
با اينكه « جدال » و « مراء » و « حجاج » ( بر وزن لجاج ) در معنى شبيه يكديگرند ولى به طورى كه بعضى از محققين گفتهاند در « مراء » يك نوع مذمت و نكوهش افتاده است ، چرا كه در مواردى به كار مىرود كه انسان روى يك مساله باطل پافشارى و استدلال مىكند ، ولى در معنى جدال و مجادله اين مفهوم الزاما وجود ندارد ، اما تفاوت « جدال » و « حجاج » در اين است كه جدال براى باز گرداندن طرف از عقيده خود به كار مىرود اما حجاج براى دعوت او به يك عقيده و استدلال بر آن .
نوح در برابر اين بىاعتنايى ، لجاجت و خيره سرى ، با جمله كوتاهى چنين پاسخ گفت : « تنها اگر خدا اراده كند به اين تهديدها و وعدههاى عذاب تحقق مىبخشد » ( * ( قالَ إِنَّما يَأْتِيكُمْ بِه اللَّه إِنْ شاءَ ) * ) ولى به هر حال اين از دست من خارج است و در اختيار من نيست ، من فرستاده اويم ، و سر بر فرمانش دارم ، بنا بر اين مجازات و عذاب را از من مخواهيد .
اما بدانيد هنگامى كه فرمان عذاب فرا رسد « شما نمىتوانيد از چنگال
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 83
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٣