كيست ؟ دو احتمال داده شده نخست اينكه مخاطب ، پيامبر ص است ، يعنى كمترين شك و ترديدى در حقانيت قرآن يا آئين اسلام به خود راه مده .
البته پيامبر ص به حكم اينكه وحى را با شهود درك مىكرد و نزول قرآن از طرف خدا براى او محسوس بلكه بالاتر از حس بوده ترديدى در حقانيت اين دعوت نداشت ولى اين نخستين بار نيست كه قرآن خطابى را متوجه پيامبر ص مىكند در حالى كه منظورش عموم مردم است ، و به تعبير معروف عرب اين گونه خطابها از قبيل اياك اعنى و اسمعى يا جاره است كه ضرب المثل عاميانه آن در فارسى « در به تو مىگويم ديوار تو گوش كن ، يا تو بشنو » مىباشد و اين خود يكى از فنون بلاغت است كه در پاره اى از موارد براى تاكيد و اهميت و يا منظورهاى ديگر به جاى مخاطب حقيقى ديگرى را مخاطب قرار مىدهند .
احتمال ديگر اينكه مخاطب ، هر مكلف عاقل بوده باشد ، يعنى فلا تك ايها المكلف العاقل فى مرية : « اى انسان عاقل و مكلف با اين دلائل روشن شك و ترديد در حقانيت اين قرآن نداشته باش » و اين احتمال بنا بر اين است كه منظور از « * ( فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّه ) * » پيامبر ص نباشد بلكه همه مؤمنان راستين باشند ( دقت كنيد ) .
ولى به هر حال تفسير اول با ظاهر آيه سازگارتر است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 57
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٧